"Lümme-i şeytaniye" ile "nefs-i emmare" kavramları arasındaki ilişkiyi izah eder misiniz?


Lümme-i şeytan, şeytanın insana vesvese ve kuruntu üflediği, kalpteki bir makamın adıdır.

Şeytan fıtraten latif ve şeffaf olmasından dolayı insanın kalbinde ve damarlarında rahatlıkla dolaşabilir. Ve insanı yoldan çıkarmak için elinden gelen bütün hileleri kullanır.

Nefis, akibetini görmeyen kör hissiyatlardan oluşur. Şeytan, lümmesinden nefsin bu özelliğini kullanarak insanı yoldan çıkarmak için vesvese ve vehim pompalar. Yani nefis insan için  şeytanı dinleme istidadında olan potansiyel bir düşmandır.

Lümme-i şeytaniye kontrol merkezi, nefis ise bu merkeze kulak veren ve ona uymaya müheyya bir mekanizmadır. Yani şeytan vesvese veren, nefis de bu vesveseye kulak kabartandır.

İnsan bu ikisi ile mücadele etmekle mükelleftir. İnsan bu mücadeleyi kazanırsa alay-ı illiyin denilen yüksek ve yüce bir makama erişir, şayet insan bu mücadeleyi kaybederse o zaman esfel-i safilin denilen alçakların en alçağı bir seviyeye düşer.