"Bazan hayır, şerre vasıta olur." cümlesini izah eder misiniz, hayır şerre nasıl vasıta olabilir?


"Bazan Hayır, Şerre Vasıta Olur"

"Havastaki meziyet, filhakika sebeptir tevazu, mahviyete; olmuş maatteessüf sebeb-i tahakküme,

Tekebbüre hem illet. Fakirlerdeki aczi, âmilerdeki fakrı, filhakika sebeptir ihsan ve merhamete.

Lâkin maatteessüf müncer olmuştur şimdi zillet ve esarete. Bir şeyde hasıl olan mehâsin ve şerefse,

Havas ve rüesâya o şey peşkeş edilir. O şeyden neş'et eden seyyiat ve şer ise, efrad ve hem avâma,

Taksim, tevzi edilir. Aşiret-i galipte hasıl olan şerefse, 'Hasan Ağa, aferin!' Hasıl olan şer ise,

Efrada olur nefrin. Beşerde şerr-i hazin!"(1) 

İnsanların ortak gayreti ve kolektif şuuru ile elde edilen hayır, bazen haddine olmadığı halde bir şahsa verilir. Bu şahıs bu yükü taşıyamaz, zamanla kendinde olmayan fazileti kendinde gibi görmeye başlar. Ve bu fazilet ile insanlar üstünde baskı ve otorite kurmaya çalışır ki bu bir şerdir. Ve bu şer o kolektif hayır vesilesi ile meydana gelmiştir. Yoksa hayır bizatihi şerri netice veriyor değildir.

Havas tabakasında bulunan üstün meziyetler tevazu ve mahviyeti gerektirirken, maalesef kibir ve hükmetme arzusunu doğurmuş. Bu yüzden kimseye hak etmediği değer ve kıymeti vermemek gerekiyor. Çünkü haksız bir şekilde verilen teveccüh, hem o şahsı hem de toplumu yoldan çıkarır.

Burada hayır şerre, bizzat değil bilvesile vasıta oluyor.

(1) bk. Sözler, Lemeat.