"Acaba bahçıvan bir bahçenin kapısını açsa, herkese ibaha etse, sonra da zâyiat vuku bulsa, kabahat kimdedir?" Dokuzuncu suali izah eder misiniz?


"Dokuzuncu Sual: Acaba bahçıvan bir bahçenin kapısını açsa, herkese ibaha etse, sonra da zâyiat vuku bulsa, kabahat kimdedir?"(1) 

İttihat ve Terakkinin Meşrutiyet adı altında baskıcı ve dayatmacı bir tavır sergilemesi, tabanda Meşrutiyete karşı bir antipati oluşturdu.

Yani "bahçıvan bahçenin kapısını açıp bahçeyi yağmalattı" ifadesi ile dayatmacı komitenin Meşrutiyeti nasıl lekelettiği ifade edilmiş oluyor. Bu baskıcı duruşun neticesinde ve yapılan yanlışların insanlara bıraktığı menfi izlerin sonucunda, bunların vasıtasıyla gelmiş olan Meşrutiyeti lekedar edecek fikirler oluştu. Bunun neticesinde bu içeriği güzel, ama uygulanışı çirkin olan isme saldıranlar mı, yoksa buna tenkit kapısını açanlar mı mesuldür?  

(1) bk. Divan-ı Harb-i Örfî, İki Mekteb-i Musibetin Şehadetnamesi.