Bir resme ressam lazım, her şeyin bir ustasının olması gerektiği ve eşyaların bile bir yapıcısı varsa evrenin, canlılığın da bir yapıcısının olması gerektiği ifade ediliyor? Canlılık ve eşyanın karşılaştırması normal midir?


Hayatın oluşması ve vücut bulabilmesi, bütün kâinatın ve içindeki sebeplerin bir araya gelmesi ve içtima etmelerine bağlıdır. Bu yüzden hayat, kâinat fabrikasının çarklarının dönmesi ile hasıl olan bir mamuldür.

Mesela hava, su, ateş, toprak bütün kâinatı istila etmiş dört ana unsurdur ve aynı zamanda hayatın oluşmasında en temel unsurlardır. Bunlar olmadan hayat vücut bulamaz. Öyle ise hayat öyle bir iksirli macundur ki girdiği yeri bütün kâinat ile alakadar ve muhatap yapıyor. Küçük bir karınca ve arı hayat ile bütün kâinatla muhatap haline geliyor; kâinat adeta arı ve karıncanın hayatının idamesi için işliyor.

Öyle ise bir arıya hayat vermek için bütün kâinatın çarklarını işletmek gerekir. Yani arının vücuduna lazım şeyleri kâinatın dört bir tarafından toplayarak icat etmek için kâinatın avucunun içinde olması gerekir.

"Sebepler ve tabiat yapıyor ve icat ediyor." diyenlerin fikrince, her bir sebep kâinata hem hakim hem de diğer bir sebebe mahkum olmak lazımdır. Halbuki "Fert olan Allah yapıyor." denildiği zaman, her şey onun sonsuz ilim, irade ve kudretinin dahilinde ve avucunda olduğu için, bir arıya hayat vermek gayet basit ve kolay bir hâl alır. Âdeta ezeli ilim sahifesinde yazılmış ve düzenlenmiş, görünmez yazının üstüne kudretin dokunması ile her şey nihayetsiz bir kolaylık ile icat olunuyor.

Kâinatta olan biten bütün işleri bir Sanatkâra bir Allah’a vermek, çok olan sebeplere ve tabiata vermekten daha kolay, daha makul ve daha mantıklıdır. Kâinatta olan biten bütün işleri sebepler ve tabiat yapıyor demek daha zor, daha gayrimakul ve daha akıl dışıdır.

Ayrıca kâinat ve hayat da -siz canlılık diyorsunuz- eşya sınıfındandır. Hayatın diğer varlıklara göre biraz daha latif olması, onu eşya kapsamından çıkarmaz.