"Gelecek günlerdeki, şimdi adem olan musibet ve hastalıkları düşünüp, şimdiden onlardan müteellim olmak, sabırsızlık göstermek, hiçbir mecburiyet olmadan kendi kendine zulmetmek öyle bir belâhettir ki,.." mecburiyet olmadan kendine zulmetmenin izahı?


"Öyle de gelecek günlerdeki, şimdi adem olan musibet ve hastalıkları düşünüp, şimdiden onlardan müteellim olmak, sabırsızlık göstermek, hiçbir mecburiyet olmadan kendi kendine zulmetmek öyle bir belâhettir ki, hakkında şefkat ve merhamet liyakatini selb ediyor."(1)

Yani gelmemiş musibetleri gelmiş gibi düşünmek ve bundan üzüntü duymak, insanın hiç gereği olmayan kendi ahmaklığıdır. Yani gelecekte başımıza gelmesi muhtemel olan musibetleri şimdiden düşünmeye ve bundan endişe duymaya mecbur değiliz.

Ama insan bunu kendi kendine mecburiyet hâline getiriyor ki bu aslında psikolojik bir rahatsızlıktır. Korku ve endişe duygusu insana hayatı koruma adına verilmiştir, hayatı cehenneme çevirmek için değil. Makul ve hazır bir tehlike karşısında insanın korku ve endişe ile teyakkuza geçmesi normal bir davranıştır; ama gayrimakul ve geleceğe ait korku ve endişeler normal bir davranış değildir ve buna da mecbur değiliz.

(1) bk. Lem'alar, İkinci Lem'a.