"Güya kozmoğrafya ilminden ve istatistikçi fenninden bir kemal alıyorsun." Acaba Satürn gibi gezegenleri araştırmak ve uzayda yapılan araştırmalar gereksiz olarak mı değerlendiriliyor? Bunlar insanın kemalini, ilmini neden arttırmıyor?


Burada tenkit edilen husus bilimsel araştırma değil, insanların işine yaramayacak ve manevi vazifelerini unutturacak gereksiz bilgi ve malumatlardır.

Mesela, eczacı olmayan birisi sırf hobi olarak yüzlerce ilaç ismi ezberlese ve bu ezber esnasında gerekli ve lüzumlu vazifelerini ihmal etse, mesela, namazlarını aksatsa, Cevşen ve Kur’an okumak gibi vazifelerini ihmal etmiş olsa, bu hobi gereksiz ve kemalsiz bir uğraşı olur.

Ama eczacı bir talebe olsa, onun bu uğraşısı namaz kılmak kaydı ile ibadet hükmüne geçer. Ayrıca maişetini alacağı diploma ile temin eder. Ama hobi şeklinde inceleyen birisi ne maişetini kazanır ne de insanlara bir fayda temin eder.

Bu ölçü bütün fenni ilimler için geçerlidir. Fen ilmini meslek olarak seçenlerin dışındaki insanların fen ilimlerini derinlemesine incelemesi, hem mümkün değil hem de gereksiz bir malayaniyattır.

İnsan asıl vazifesini ifa ettikten sonra ihtiyacı kadar genel bir malumat sahibi olabilir.