"Cuma ve cemaat namazlarında ittihad ettiriyor ve dillerini bir kelimede cem ediyor. Bu sırr-ı ittihad ile kâinat içinde bir zerre gibi zayıf, küçük bir mahlûk olan şu insan,.." İzah eder misiniz?


İnsanın şahsi ibadeti de çok kıymetlidir, lakin bu cemaat halinde yapılırsa -Cuma, bayram ve vakit namazlarında olduğu gibi- o zaman daha azametli ve daha sevaplı olur. Bu da insanın diğer mahlûkat içinde ehemmiyetini ortaya koyar. Çünkü şuurlu ve cemaat halinde ibadet edebilen tek varlık insandır.

İnsanın şahsiyeti; “bir zerre gibi zayıf, küçük bir mahlûk” şeklinde ifade edilirken, cemaat halinde yapılan ibadet sayesinde insan bir anda “Hâlık-ı Arz ve Semâvâtın mahbub bir abdi ve arzın halifesi, sultanı ve hayvânâtın reisi ve hilkat-i kâinatın neticesi ve gayesi oluyor.”(1)

İnsan gerek şahsi ibadetleri gerekse cemaatle beraber yaptığı ibadetleri ile kâinatın en ehemmiyetli misafiri ve en kıymetli reisi oluyor.

(1) bk. Lem'alar, On Yedinci Lem'a, Dokuzuncu Nota.