"Mertebe-i tevhîd-i rubûbiyet" kavramını açar mısınız?


Rububiyetin, yani tedbir ve terbiye etmenin küçük büyük, cüzi külli, derin sığ, kısa uzun vesaire hadsiz makamları vardır. Bu makamları etraflıca tefekkür ettiğimizde, hem Allah’ın büyüklük ve azameti hem de birliği ve vahdeti anlaşılıyor.

Mesela, dünyanın yüzünde ve yüzeyinde yaşayan sayısız canlıları tedbir ve terbiye eden Allah, dünyanın derinliğindeki element ve unsurları da aynı şekilde tedbir ve terbiye ediyor.  

Küçük bir atom parçasındaki tedbir ve terbiye ile dev galaksilerdeki tedbir ve terbiye aynı, ama arasında azamet farkı var. Atomun inceliği ve küçüklüğündeki dehşetli idare bizi mest ederken, dev galaksilerin idaresi de bizi muazzam bir hayret ve haşyete düşürüyor.

Bir kedinin beslenmesindeki şefkatli terbiye ile bütün canlıların beslenmesindeki şefkatli terbiye, birliği gösterdiği gibi azameti ve büyüklüğü de göstermiş oluyor...