"لَا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ'da bir tevhid-i uluhiyet ve mabudiyet vardır. Şu mertebenin gayet kuvvetli bir bürhanına şöyle işaret ederiz.." faaliyet, hallakiyet ve vehhabiyet noktalarının konuyla münasebetini açar mısınız?


"Faaliyet" faaliyeti yapan faile işaret eder. Yani ortada bir faaliyet varsa, mutlaka o faaliyeti yapan bir fail var demektir. Kainata baktığımızda sayısız faaliyetlerin olduğunu görüyoruz, üstelik bu faaliyetler hem kusursuz hem mükemmel hem de sanatlı faaliyetler. Mükemmel faaliyet ise mükemmel faile işaret eder, kusursuz eylem kusursuz eylemciyi gösterir, sanatlı işler ise sanatkara dayanır. Bu da tevhidin kuvvetli bir delili bir ispatıdır.

"Hallakiyet" yaratmalar anlamına geliyor. Kainatta sayısız yaratmaları görüyoruz. Ortada bir yaratma eylemi varsa, mutlaka bir yaratan da var demektir. Yeni doğan bir bebeğin yüz kimliği, parmak izleri, kokusu, göz retinası vesaire azaları hep yoktan yaralıyor, madem bu yaratmalar var, elbette bu yaratmaları yaratan bir Yaratıcı da var demektir. Bu da tevhidi ispat eden ayrı bir delildir. 

"Vehhabiyet" kelime olarak vermek, bahşetmek, ihsan ve ikramda bulunmak anlamlarına geliyor. Kainata baktığımızda bütün canlılara verilen rızıklar, nimetler ve ihsanların hepsi birer vehhabiyettir. Ortada bir ihsan varsa, bir de bu ihsanı veren Muhsin olmak gerekir. Yine ortada bir bahşetme, verme işleri varsa, bir de veren, ikram eden anlamında Vehhab birisi vardır. Ki bütün fiil ve işlerin hepsi ayrı ayrı tevhide işaret ediyor...