"Yoksa zaruriyâtı terk eden ve hayat-ı dünyeviyeyi hayat-ı uhreviyeye tercih eden ve felsefe-i maddiye ile âlûde olanlardan olan o meylü’t-tevsi ve irade-i içtihad, vücud-u İslâmiyeyi tahrip ve boynundaki şer’î zincirini çıkarmaya vesiledir." izahı nasıl?


Dinin emir ve yasaklarını yerine getirmeyen sefih bir adamın, içtihat gibi tali (iman, farz, büyük günahlar gibi konulara nispeten önemsiz konulardan) dem vurması, saçma ve anlamsızdır.

Dünya hayatını ahirete tercih eden bir adamın içtihat gibi ahireti imar etmeye yönelik konulardan dem vurması da akıl dışıdır.

İçtihat kurumu dini daha iyi yaşamak ve daha kamil yaşamak için vardır. Dini savsaklamak, sulandırmak ve dünyaya uydurmak için değildir.   

Aklı, kalbi ve duyguları materyalist felsefe ile sarsılmış, dağılmış, başkalaşmış insanların içtihat yerine önce imanlarını bir tamir etmeleri gerekir. Yoksa bu tarz hastalıklı zihinler dine hizmet ediyorum zannı ile dini tahrip ederler.

Özetle, dinin emirlerini yapmayan, dünyayı ahirete tercih edip akıl ve kalbi maddeci felsefe ile sersemlemiş insanların (güya hoca ve ilahiyatçıların), içtihat gibi dini takviye ve tekmil eden konulardan dem vurması sapkınlıktır.

İçtihat, emir ve yasakları eksiksiz yerine getiren, ahireti dünyaya tercih edip, imanı tahkiki ilmi içtihat seviyesinde olan insanların harcıdır.