"Emr-i nisbî" ne demektir?


Emr-i nisbî, “Müstakil bir varlığı olmayıp kıyaslama yoluyla ortaya çıkan emir, iş, hadise.” anlamına gelir.

Nisbî, “gerçekte olmayıp bir başkasına nispet edilen” demektir. Büyük-küçük, sağ-sol, ön-arka, üst-alt birer nisbî emirdir. Bunların hiçbiri mahlûk değildir. Kaya çakıldan büyüktür ve her ikisi de mahlûktur, ama “büyük” diye bir mahlûk yoktur.

Nitekim, o büyük dediğimiz kaya, dağa nispet edildiğinde küçük olur. Apartmanın ikinci katı birincinin üstünde, ama üçüncünün altındadır. Aynı hakikatin farklı mertebede tecellileri var. Bunlar da birbirine nispeten daha kâmil veya daha nakıs olurlar.