"Meselâ İsâ Aleyhisselâm; sâir esmâ ile beraber Kadîr ismi onda daha gâliptir." Sonsuz güç ve kudret sahibi manasındaki “Kadir” ismi, insanda nasıl tecelli edebilir? Bu ifadeye benzer, başka İslami kaynaklarda bilgi var mıdır?


Bu sadece Kadir ismi için değil, diğer isim ve sıfatlar için de geçerlidir. Yani Allah’ın sonsuz isim ve sıfatlarının sonsuz bir şekilde fani şeylerde tecelli etmesi mantıksız ve imkansız bir durumdur.

Mesela Rezzak ismi bir insanda bol rızık ve zenginlik olarak tecelli eder, ama sonsuz rızık ve zenginlik olarak tecelli etmez.

Yine Cemil ismi Hazreti Yusuf (as)’da güzellik olarak tecelli eder, ama sonsuz olarak tecelli etmez.

Kainatta tecelli eden isim ve sıfatların derecesi, isim ve sıfatlara nispeten gölgesinin gölgesidir, hatta yetmiş bin perdeden geçmiş zayıf tecellilerdir. Dolayısı ile kainatta ya da insanda tecelli eden isimleri müsemma ile aynı kefeye koymak yanlış ve risklidir.

Bu gibi ifade ya da değerlendirmeler, genelde Allah dostlarının manevi gözlem ve keşfine dayanmaktadır. Bu sebeple bu gibi konularda açık bir ayet ya da hadis getirmek çok zordur.

Ümmetin alimleri de bu gibi kanaat ve değerlendirmelere "kaziye-i makbule" deyip hürmet etmişlerdir. Bizim de olaya bu şekilde yaklaşmamız en doğru ve en istikametli yol olacaktır.

"Kaziye-i makbule" terim olarak, kabule mazhar olmuş hüküm ve iddia, demektir. İtimad edilir zâtların söyledikleri ve bu itimada binaen kabul edilen kaziyye (manevi hüküm) demektir.