"İnsanın fikrinin gayesi ve son mertebesi, nefs-i natıkanın kâinata manevi bir harita olmasından ibarettir." İzah eder misiniz?


"Nefs-i nâtıka" terim olarak akli ve nakli meselelerin münasebetlerini hissetmeğe ve anlamağa kabiliyeti olan zati ve cevheri bir özellik demektir. Bu özellik zatında maddeden mücerret, fiilinde maddeye mukarin olan bir cevher diğer adı ile insan ruhu anlamına geliyor.

Allah insanın nefsini potansiyel olarak bütün ilahi isimleri, sıfatları ve şuunatı anlayıp idrak edecek ölçüler ve mihenklerle donatmış. Bütün bu ölçü ve mihenklerin iman, ibadet ve tefekkür ile işletilmesi ve çalıştırılması da insanın iradesine bağlanmış. İnsan iradesi bu hususta anahtar görevi görüyor.

Buradaki nefs-i natık ibaresi bütün mahiyet-i insanı temsil ediyor. Yani sizin ifadenizle insanın kendisini ve özünü temsil ediyor. Nefsin işlenmiş hali nefsin makamlarını ifade ederken nefsin ham ve işlenmemiş hali bu nefs-i natık tabirinin bir cüzünü bir yönünü temsil eder. Çünkü nefs-i natık insanın ta kendisini özünü ve merkezini temsil eden bir tabirdir.