"Tayy-ı mekan" ile "bast-ı zaman" kavramlarını izah edr misiniz; aralarındaki fark nedir?


Tayy-ı Mekân: Kelime olarak; mekânı ve kayıtlarını ortadan kaldırmak anlamına geliyor. Istılah olarak ise; velayet makamına ulaşmış bir şahsın bir anda ve bir zamanda muhtelif yerlerde görünmesine denir. Somuncu Baba hazretlerinin, Bursa Ulu camiinin üç ayrı kapısından aynı an ve zamanda çıkması buna örnek olarak verilebilir. Tasavvuf kaynaklarında bunun çok örnekleri vardır.

Bast-ı Zaman: Kelime olarak; zamanı ve kayıtlarını ortadan kaldırmak ve zamanı genişletmek anlamlarına geliyor. Istılahta ise; çok uzun bir zamanı pek kısa olarak görmek ve yaşamak demektir.

Meselâ: Kur'an-ı Kerim'de beyan edilen "Ashab-ı Kehf" mağarada 309 sene kaldıkları halde, kendileri yarım gün veya bir gün kadar kaldıklarını söylemişlerdir. Bunun dışında bazı evliyalar bir dakika içinde Kur’an-ı Kerim’i hatmetmişler. Bir günde yapılacak işi bir saatte yapan veliler olmuştur. Miraç mucizesi bu hususta verilecek en büyük ve güzel bir örnektir. Peygamber Efendimiz (asv) birkaç dakikada Miraç hadisesini yaşayıp gelmiştir. Sıradan insanlar bu hali rüya yolu ile yaşıyorlar. Bir iki dakikalık rüyada birkaç günlük hadiselerin görünmesi buna kati bir delildir.