"Ziakıl", "zişuur", "ziruh" ve "zihayat" ifadelerinin anlamları nedir, açıklar mısınız?


Zihayat, hayat sahibi manasına gelen geniş bir kavram olup bitkileri, hayvanları, cinleri, melekleri ve  insanları kapsamı içine alır. Zira hayat, hem bitkilerde, hem hayvanlarda, hem cinlerde, hem meleklerde ve hem de insanlarda olan bir şeydir.

Zişuur ve ziakıl kavramı, şuur sahibi ve akıl sahibi manalarına gelir;  hayata nispetle biraz daha dar ve özel bir alanı vardır. Sadece insanlara, meleklere ve cinlere mahsustur. Hayvanlarda akıl ve şuur melekesi yoktur. Onlar hayatlarını sevki İlahi ile devam ettirirler. Yani Allah hayvanlara şuura bedel, ne yapacaklarını ilham suretinde bildiriyor.

Ziruh ruh sahibi varlıklar anlamına geliyor. İnsanlarda, meleklerde, cinlerde ve hayvanlarda her bir ferdin kendine özgü bir ruhu bulunuyor. Bitkilerde ise kanun-u teşekkül (oluşum prensibi) şeklinde yani genel ve anonim bir ruh bulunuyor. Mesela elmanın kendine özgü oluşum prensibi elma türünün genel ve anonim bir ruhu oluyor. Hatta elmanın kendi içindeki cinsler de ayrı birer ruha sahiptirler.