“Yemin olsun güneşe ve aydınlığına ve onu takip eden aya ve onu açığa çıkarttığında gündüze ve onu örten geceye; ve gökyüzüne ve onu bina edene ve ..." (Şems, 91/1-7) Bu ayetlerin On Birinci Söz'e serlevha yapılmasının hikmeti nedir?


"Yemin olsun güneşe ve aydınlığına; ve onu takip eden aya; ve onu gösteren güne; ve onu örten geceye; ve gökyüzüne ve onu bina edene; ve yeryüzüne ve onu yayıp döşeyene; ve insana ve onu intizamla yaratana."(Şems, 91/1-7).

"Ey kardeş! Eğer hikmet-i âlemin tılsımını ve hilkat-i insanın muammasını ve hakikat-i salâtın rümuzunu bir parça fehmetmek istersen, nefsimle beraber şu temsilî hikâyeciğe bak:"

"Bir zaman bir sultan varmış. Servetçe onun pek çok hazineleri vardı. Hem o hazinelerde her çeşit cevahir, elmas ve zümrüt bulunuyormuş. Hem gizli, pek acaip defineleri varmış. Hem kemalâtça sanayi-i garibede pek çok mahareti varmış. Hem hesapsız fünun-u acibeye marifeti, ihatası varmış. Hem nihayetsiz ulûm-u bediaya ilim ve ıttılaı varmış."

"Her cemal ve kemal sahibi kendi cemal ve kemâlini görmek ve göstermek istemesi sırrınca, o sultan-ı zîşan dahi istedi ki, bir meşher açsın, içinde sergiler dizsin, ta nâsın enzarında saltanatının haşmetini, hem servetinin şaşaasını, hem kendi san'atının harikalarını, hem kendi marifetinin garibelerini izhar edip göstersin. Ta, cemal ve kemâl-i mânevîsini iki vecihle müşahede etsin: Bir vechi, bizzat nazar-ı dekaik-âşinâsıyla görsün. Diğeri, gayrın nazarıyla baksın."(1)

On Birinci Söz, kainatın sırlarından ve hikmetlerinden bahsediyor. Ayette de aynı mana çok veciz ve parlak bir şekilde özetlenmiş. Güneşten başlayıp ta insanın yaradılışına kadar bütün yaratılışları özetleyen bu ayet, adeta On Birinci Söz'ün ruhu ve özü gibidir.

Allah ayetinde yaratılışlara dikkat çekerek, kendi kemal ve cemalini izhar ve ilan ediyor. On Birinci Söz'ün en birinci manası kainatın muhteşem yaratılışının en büyük amacının Allah’ın mutlak kemal ve cemaline dikkat çekmek olduğunun vurgulanmasıdır. Hal böyle olunca, ayet ile On Birinci söz arasında önemli insicam ve mana ahengi vardır.  

(1) bk. Sözler,  On Birinci Söz