Allah, "çekim kuvveti" denen bir kuvvetle mi, yoksa sebepsiz olarak kudretiyle mi yıldızları, gezegenleri yönetiyor?


Kuvvetlerden kast edilen mana; Allah’ın kudretinin o yerde aldığı isim ve unvandır. Yani Allah’ın kudreti suyun kaldırma kanununda tecelli edince, o ismi alıp onunla biliniyor. Güneşin çekme ve itme kanununda tecelli edince de; o isim ve unvan ile anılıyor vs. İsimleri ve unvanları veren insanlardır, itibari ve vehmi olması bu manayadır. Hakiki anlamda iş gören ve tesir eden ise; Allah’ın kudretidir. Sebepler sadece bir kural ve kanun olarak varlardır, fail ve iş görücü değildirler.

Mesela, elma ağacının elmanın oluşum sürecinde hakiki anlamda hiçbir müdahale ve tesiri yoktur. Ağacın bütün süreçlerini kontrol edip yaratan Allah’tır. Ağaç ve elma arasında yaratma açısından hiçbir münasebet yoktur. Kayyumiyet sırrı ile Allah’ın kudreti, elmanın oluşum sürecinin her noktasında ve her merhalesinde mutlak galiptir.

Allah kudretini şu kainattan çektiği an, her şey helak olup yok olur. Ortada ne kanun ne sebep ne de başka bir şey kalır, her şey mahv olur. Zerreden yıldızlara kadar her şey Allah’ın kudreti ile ayakta durur, vazifesini ifa eder. Onun kudreti olmadan hiçbir şey hareket edemez.