"Amenna ihbar değil inşadır. İnşa nefiy ile tekzib edilemediğinden “vema amenü” denilmemiştir." cümlesini açıklar mısınız?


Soru şudur: Ayette daha önce “Âmennâ / iman ettik” dedikleri geçmişti. Burada da ona münasip “Ve mâ âmenû / Onlar iman etmediler” denilebilirdi.

Onları yalanlamanın “İman ettik” ifadesine dönmemesi için böyle gelmiştir. Çünkü “İman ettik” cümlesi inşa cümlesidir, bu ise tekzibe engel olur.

İhbar, haber verme, bildirme demektir. Belagatta ise, bir sözü söyleyen için, “O bu sözünde doğrudur veya yalancıdır” hükmünün verilebileceği cümledir.

İnşa ise, bir sözü söyleyen için “O bu sözünde doğrudur veya yalancıdır” hükmünün verilemeyeceği cümledir.

Bu nedenle “âmennâ / iman ettik” cümlesine karşılık, “Onlar asla mü'min olmadılar.” anlamına gelen “Ve mâ hüm bi mü’minîn” ifadesi gelmiştir.