Block title
Block content

"O kelâm emir veya nehiy olursa, irade ve kudreti tazammun ettiğinden, derecesine göre tezâuf ediyor." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Evet, meselâ, o kelâm emir veya nehiy olursa, irade ve kudreti tazammun, ettiğinden, derecesine göre tezâuf ediyor."

"Meselâ, Kur'ân'ın  يَاۤ اَرْضُ ابْلَعِى مَاءَكِ وَيَا سَمَاۤءُ اَقْلِعِى   âyetiyle, semâ ve arza verdiği emrin tazammun ettiği yüksek ve kat'î irade ve kudretle derhal semâî sehab çekilir, arz da suyunu yutar."(1)

Bir komutan bir tabura hazır ol emrini verdiğinde, rütbesi kelamın içinde hazır olmasa idi o tabur asla hareket etmezdi. Yani taburu harekete geçiren sadece ses ve komut değildir, bir de o sese değer ve kuvvet veren rütbe ve iktidar gerekir. Rütbesi ve iktidarı olmayan birisi, ne kadar fasih ve güzel bir komutta vermiş olsa  tabur onun emrini dinlemez.

Kudret ve iradenin Allah’ın kelamı içinde ya da arkasında olması da aynı manayı ifade etmektedir. Yani Allah kelamı ile "Ey yer, suyunu yut. Ey gök, suyunu tut." demiş olsa ve (faraza) irade ve kudret bu emre eşlik etmemiş olsa, bu komut yerine getirilmezdi. Haşa İlahi komut havada kalırdı.

Yunus Emre'nin dediği gibi,

“Söz ola kese savaşı söz ola kestire başı,
Söz ola ağulu aşı bal ile yağ ede bir söz.”

Allah’ın yedi ezeli sıfatı bir arada olmadan bir şey yerine gelmez. Mesela kudret sıfatı da irade sıfatı olmadan eyleme geçemez.

Nasıl büyük bir orkestrada muhtelif enstrümanlar muhtelif sesler çıkarır ve hepsinin ahenk ve uyumunu bir orkestra şefi yönetir ve neticesinde de muhteşem bir melodi ve musiki ortaya çıkarsa, aynı şekilde Allah’ın isimleri de şu kâinat sahnesinde farklı hüküm ve manalar ile manasını icra eden birer enstrüman ve İlahi irade de bir orkestra şefi gibi bu isimlerin mana ve hükümlerini kontrol edip yönetiyor. 

İrade sıfatı Allah’ın isimlerinin tecilli ve cilvelerini muhteşem bir ayar ve incelik ile senkronize ediyor ve neticede tek bir sesin yani tevhid musikisinin çıkmasını ve etraf-ı âleme ilan edilmesini temin ediyor. Bir enstrüman melodi içinde uyum ve ahenkten başını çıkarıp orkestra şefinin iradesini dinlemese, o zaman melodi manasını ve estetiğini kaybeder ve musiki bozulur. Aynı şekilde Allah’ın bir ismi de İlahi iradenin temin etmiş olduğu İlahi uyum ve ahengin içinden çıkıp istila ve ihata ile tecelli etse, tevhid melodisinin  genel ahenk ve uyumunu bozar.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, On Dördüncü Reşha.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: On Dördüncü Reşha | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 1174 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...