Block title
Block content

"O razı olduktan ve kabul ettikten sonra, isterse ve hikmeti iktiza ederse, sizler istemek talebinde olmadığınız halde, halklara da kabul ettirir, onları da razı eder." Buradaki "Cenab-ı Hakk'ın kabul ettirmesi" ne demek?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Burada kabul ettirmek tabiri; hidayet anlamına geliyor. Hidayet ise; insanın iradesini sarfından sonra kalpte hasıl olan bir nur, bir duygudur. Bu nuru ve duyguyu ise Allah yaratır, insanın bu nuru ve duyguyu yaratması mümkün değildir. Bu yüzden "Tebliğ bizden, hidayet Allah’tandır." diyoruz.

Yoksa Allah, hidayet ya da dalaleti zorla insana kabul ettirir anlamında kullanılmıyor. Allah, adeti gereği hidayet ve dalaleti insanın iradesine bağlamış, insan istemedikçe bu ikisini kalbe akıtmıyor. Şayet zorla akıtsa idi o zaman iradenin seçme özgürlüğü olmazdı, seçme özgürlüğü olmayınca mesuliyet de düşerdi. Üstad Hazretleri bu ince manaları akla yaklaştırmak için bu misali veriyor:

"Teşbihte hata olmasın, sen bir iktidarsız çocuğu omuzuna alsan, onu muhayyer bırakıp 'Nereyi istersen seni oraya götüreceğim.' desen; o çocuk yüksek bir dağı istedi, götürdün. Çocuk üşüdü yahut düştü. Elbette 'Sen istedin.' diyerek itab edip, üstünde bir tokat vuracaksın. İşte, Cenâb-ı Hak, Ahkemü'l-Hâkimîn, nihayet zaafta olan abdin iradesini bir şart-ı âdi yapıp, irade-i külliyesi ona nazar eder."(1)

İnsan iradesi yaratmak ve icat etmek noktasından zayıf ve çaresiz olduğu için iman, hidayet, dalalet gibi mahluk olan şeylerin yaratma işini Allah yapıyor, seçim ve tercih işlerini ise insan yapıyor. Yani iman etmek fiilini kalpte yaratan Allah’tır, bu fiili seçen ise insandır. İnsan seçiyor, Allah da bu seçime uygun olarak o fiili yaratıyor. Bu sebeple fiili yaratan değil, tercih eden mesul olur.

Allah’ın hidayet ve imanı insanlara kabul ettirmesini bu ölçü içinde anlamak gerekir, yoksa cebir manası çıkar.

(1) bk. Sözler, Yirmi Altıncı Söz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Birinci Düstur | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 4867 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...