"O silsilenin yüz cüz'ünden, insanın dest-i ihtiyârına verilen, ancak bir cüz'üdür. Meselâ, yemekten, bedenin tegaddî-i hüceyrâtından tut,.." izahı, ayette geçen "iyi ameller işleyin" gibi ifadelerle nasıl bağdaştırabiliriz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Yüz cüzden insana verilen bir cüz, insanın iradesi ve bu iradenin tercihte bulunması demektir. Yoksa insanın fiillerde ve âlem-i halkta, yani eşyanın ve hâdiselerin yaratılmasında zerre kadar müdahalesi yoktur.

Allah, âdet ve sünnet olarak sonsuz kudretini insanın iradesine raptetmiş, "kulum neyi isterse onu yaratırım" demiş. Yani istemek insandan, yaratmak ise Allah’tandır.

Bir fiilin aslını Allah yaratır, vasfını ise insan seçer. Mesela, namaz kılmak bir fiildir. Namaz kılmayı tercih eden insan, namazdaki bütün fiilleri yaratan ise Allah’tır. Namazdaki doksan dokuz cüzden ancak bir cüz’ü insana aittir.

İnsana ait o bir cüz ise, insanın iradesi ile o fiili tercih etme hürriyetidir.

Mesela; konuşma fiilini ele alalım. Bu fiilin meydana gelmesinde bizim yaptığımız tek şey, ne konuşacağımızı tercih etmektir. Kelimelerin mana yüklenmesi, ağzımızdan çıkması, etrafa yayılması, muhatabımızın kulağına varan sesimizin titreşim haline dönüşüp, nice safhalardan geçtikten sonra onun zihninde yine mana olarak belirmesi gibi yüzlerce fiilin hiçbirini yapan biz değiliz.

Bir kolumuzu yukarı kaldırıp aşağı indirmemiz esnada nice kimyasal reaksiyonun meydana geldiği söyleniyor. Ayetlerde geçen "İyi işler yapın." gibi ifadeleri, tercih edin mânasındadır. Çünkü biz neyi tercih edersek, Allah onu yaratır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...