Block title
Block content

Özellikle tevhid konusunda, Üstad genelde Güneş örneğini veriyor. Halbuki, Güneş tam nurani değildir. Bunun yerine tam nurani melek örneği verilemez miydi?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Melekler ve ruh tam nuraniyete güzel örneklerdir, lakin insan zihni soyut bir şeyi anlamak için somuttan benzer modelleri görmek ister. Ta ki aklı ve kalbi tam mutmain olsun, daha soyut modelleri iyi kavrasın.

Yani güneş misali melek ve ruh misaline de bir öncü bir mukaddemedir; o misal aşılmadan onun üstü olan misaller tam anlaşılmaz. Nasıl üçüncü kata çıkmak için ikinci kattan geçmek gerekiyor ise, aynı şekilde tam nurani şeyleri sağlıklı ve verimli anlayabilmek için daha somut duran yarı nurani şeyleri basamak yapmak gerekiyor.

Diğer bir husus, "teşbih ve temsiller her ciheti ile hakikate tatbik edilemez" hükmü genel bir hükümdür. Bu hükmün ışığında teşbihlere bakılır. Yoksa akla yanlış manayı getirmeyen tam salim bir kıyas ve teşbih olmaz. Bu Kur’an'da da böyledir. Teşbih ve temsilin asıl gayesi, bilinen bir şeyle bilinmeyen bir şeyin izah edilmesidir. Bilinen ile bilinmeyen şey arasında tam bir münasebet olmadığı için her şeyini tatbik etmek hatalı ve yanlış olur.

Mesela Allah’ın kainat üstündeki mutlak tasarrufu çok dağınık ve derin bir manadır. İnsan aklının bu dağınıklığı toplayıp o derinliği yüzeysel hale getirmesi çok zordur. Bu zorluğa binaen Allah ayetinde en somut bir temsil ile "Arşa istiva etti" tabirini kullanıyor. Bu tabir yerine daha soyut ve latif bir temsil getirse idi temsil ve teşbihten murat edilen mana tahakkuk etmeyecekti. Yani o tasarrufun dağınıklığı ve derinliği giderilemeyecekti. Bu sebeple Allah en somut ve kesif bir tabir kullanıyor ki herkes maksadı tam anlasın. Üstad Hazretlerinin teşbihlerine de bu nazarla bakabiliriz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...