"Rabb" ile "mürebbi" arasında fark var mıdır, açıklar mısınız?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Rab" kelime olarak sahib, malik, seyyid (efendi) anlamlarına geliyor. Diğer bir anlam olarak besleyen, yetiştiren, terbiye eden (mürebbi – mürebbiye) anlamına geliyor.

Rab, tüm varlıkları var eden, her türün niteliklerini belirleyen ve onlara, varlıklarını idame ettirici, türünün davranışlarını belirleyici, bilgiyi öğreten anlamında Allah (CC)’ın bir ismi ve sıfatıdır.

Cahiliye devrinde putlara da rabb denirdi. Arapça'da rabbü'l-mal tamlamasıyla mal sahibi, sermaye sahibi, rabbü'd-dar tamlamasıyla ev sahibi, rabb, üvey baba, rabbe, üvey ana şeklinde de kullanılmaktadır.

Burada mürebbi kelimesi daha ziyade rabb kelimesinin besleyen, yetiştiren, terbiye eden anlamını ifade etmektedir. Rabb kelimesi genel bir terim iken, mürebbi kelimesi ise bu genellik içindeki bir özel anlamı ifade ediyor ki bu özel anlam ise terbiye etmektir.

Râgıp el-İsfahânî kelimeyle ilgili özetle aşağıdaki tespitlerde bulunmuştur:

"Asıl anlamı terbiye etmek, yetiştirmektir. Bu da bir şeyi olgunluk derecesine ulaşıncaya kadar aşama aşama inşa etmek demektir. Çoğulu أَرِبَّة (errabiye) ve رُبُوب (rûbûb) şeklindedir. Buluta رَبَابٌ (rabâb) denir. Bu ismin verilmesi bitkiyi yetiştirmesi dolaysıladır."(1)

Muhammed Esed mealinde bu kelimeyi şöyle açıklar:

"Arapça Rab kelimesi, başka bir dilde tek bir terim ile kolayca ifade edilemeyecek kadar geniş ve girift bir anlamlar demetini kapsar. Bu ifade, bir şeyin sahipliği ve bunun gereği olarak o şey üzerinde otorite iddiasında bulunma ve bir şeyi başından sonuna kadar kurma / oluşturma, sürdürme ve besleme kavramlarını içerir. Bu çerçevede bir aile reisi, rabbu'd-dâr / evin efendisi olarak adlandırılır, çünkü ailesi üzerinde bir otoriteye sahiptir ve onun idamesinden sorumludur. Aynı şekilde, karısı da rabbetu'd-dâr / evin hanımı olarak çağırılır. Belirtme takısı (harf-i tarif ) olan el ile başladığında rabb, Kur’ân'da, özellikle bütün kâinatın yegâne besleyicisi ve idame ettiricisi -hem objektif, hem de kavramsal olarak- ve dolayısıyla her türlü otoritenin nihaî kaynağı olan Allah için kullanılır."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. Râgıb el-İsfehânî, Müfredât, 1. Baskı, İstanbul, Çıra Yayınları, 2006, c. 1, s. 466-468.
(2) bk. Muhammed Esed, Kur’ân Kavramları, 1. Baskı, İstanbul, İşaret Yayınları, 2016, s. 265.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...