Block title
Block content

"Rabbânî ve Rahmânî nihayetsiz fiilleri ve o fiillerin menşeleri olan bin bir esmâ-i İlâhiyenin hadsiz cilveleriyle ve o güzel isimlerin menbaı olan yedi sıfât-ı Sübhâniyenin..." Fiili isimlerin menbaı sübuti mi yoksa fiili sıfatlar mı?

 
Soru Detayı:

Sübuti sıfatlar ile fiili sıfatlar arasındaki fark nedir? Fiili sıfatlar ile fiili isimler aynı mıdır, arasındaki bağlantı nasıldır?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Önce şunu tespit edelim ilim, irade, kudret, sem, basar, kelam, hayat sıfatları subuti sıfatlar olup, bunun dışında başkaca bir subuti sıfat bulunmuyor. Bu konuda sadece İmam-ı Maturudi ve ekolü "tekvin" sıfatının da sekizinci bir sıfat olduğunu kabul etmesidir. Yani bu sekiz sıfatın dışında dokuzuncu bir subuti sıfat bulunmuyor.

Fiili sıfat ifadesi yanlış bir ifade olup, doğrusu fiili isimler olması gerekiyor. Subuti sıfatları fiili ya da fiili olmayan diye ayıramayız. Fiili isimler ile subuti sıfatlar aynı değildir.

Fiili isimlerin kaynağı ve membaı ise, İmam-ı Eşari'ye göre kudret sıfatı, İmam-ı Maturidi'ye göre tekvin sıfatıdır.

Bütün fiili isimlerin arka cephesinde, gerçek fail kudret sıfatıdır. Kudret tecelli ettiği yere göre isimlendiriliyor. Bu fiili isimlerin çokluğu ise, Allah’ın kudret sıfatının muhtelif mevcudattaki muhtelif tecelliyatından ibarettir. Mesela; Allah’ın kudret sıfatı bir çekirdeğin açılmasında tecelli ederken Fettâh nâmını alıyor, bir canlının ölümünde Mûmit ismini alıyor, bir hayat bahşederken Muhyî ismini alıyor, canlılara rızık verirken Rezzâk nâmını alıyor ve hâkeza...

Üstadımız ise bu konuda İmam-ı Eşari’yi teyit eden şu açıklamaları yapmaktadır:

"Sual: Bu fiili isimlerinin kesretle tenevvüü neden meydana geliyor?"

"Cevap: Kudret-i ezeliyenin, kainattaki mevcudatın nevilerine, fertlerine olan nispet ve taallukundan husule gelir." (1)

Dipnotlar:

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Fatiha Suresi Tefsiri.

İlave bilgi için tıklayınız:

- ALLAH'IN SIFATLARI.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş

Yorumlar

lighted
Allah razı olsun cevabınız için. Fakat şu cümlenize katılamıyorum. "Fiili sıfat ifadesi yanlış bir ifade olup doğrusu fiili isimler olması gerekiyor". Çünkü hem risale-i nurda hem tavsiye ettiğiniz makalede de "fiili sifat" ifadesi geçiyor: " اَلرَّحِيمِ de, fiilî olan sıfat-ı gayriyeye imadır". Sinan Yılmaz hocamızın makalesini okudum. Bu meselede tatmin edici geldi. [url]http://www.sorularlarisale.com/makale/23684/___de_fiili_olan_sifat-i_gayriyeye_imadir_cumlesini_izah_eder_misiniz.html[/url] Hocamız fiili sıfatlara bazı misaller veriyor: terzik, ihya, tezyin, in'am.. Cenab-ı Hak bu fiili sıfatlara sahip olduğundan Rezzak, Muhyi, Müzeyyin, Mü'nim gibi fiili isimleriyle tanıyoruz.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)

Allah'ın fiili sıfatları; tahlik (yaratma), terzik (rızık verme), inşa (ilk başta yaratma), ibda (eşsiz bir şekilde yaratma), ihya (diriltme), if­na (yok etme), tasvir (şekil verme), inma (büyütme), tezyin (süsleme), tanzim (nizama ve düzene koyma), tekmil (kemale er­dirme), tenvir (nurlandırma), ba's (öldürdükten sonra tekrar dirilt­me), in'am (nimetlendirme) ve terbiye etme gibi,.. iş ile ilgili olan sıfatlardır. Bu sıfatların hepsi tekvin sıfatının manası içine.  
Allah'ın yedi ya da sekiz sabit sıfatı vardır ve bunlar asla ne bir eksik ne de bir fazla değişmezler. Tekvin sıfatı ile kudret sıfatını bir değerlendirirsek, diğer bütün fiiller yani yukarıda sayılan fiillerin hepsi kudret sıfatının birer tecellileri oluyor. Burada fiil ön takısı kesrete kinayedir. Dolayısı ile kesrete kinaye olan fiil takısını yedi sabit sıfata vermemiz, sıfatların çoğalacağını akla getiriceği için sakıncalı olur. Malum akıl ile Allah sıfat izafe etmek caiz değildir. Mesela, terzik yani rızık verme işlemi kudret sıfatının bir tecellisidir, subuti bir sıfat değildir. Öyle ise "fiili sıfatlar" terimine anlam yüklerken subuti sıfatlar olarak değil kudret sıfatının fiilleri ya da tecellileri anlamında bir anlam yüklemek gerekiyor.
Daha açık bir ifade ile Allah'ın yedi sabit sıfatına Tekvin sıfatını saymazsak -çünkü bu itikat mezhepleri içinde ihtilaflı bir konudur- bir sekizinci ve dokuzuncu fiili sıfat ekleyebilir miyiz? Bir kelamcı olarak, bunun mümkün ve caiz olmadığını ifade etmek isterim. Benim "fiili sıfatlar" tabirine itiraz etmem bu sebepledir. Zaten linkini verdiğim makalede acizane benim makalemdir.
Özetle terzik, ihya, tahlik vesaire gibi fiiller sabit (adı üzerinde) yedi sıfatın içine dahil edilemezler; bu fiiller zaten kudret sıfatının tecellileri oluyor. Kudret yaratınca tahlik deniliyor, öldürünce ifna deniliyor, rızık verince terzik deniliyor; bütün bu fiillerin ana ve asıl faili kudrettir. İmam Maturudi de tekvin diyor.
Fiili isimlerin ya da sıfatların hepsi mahluktur, hadistir, kainatın yaratılması ile görünür hale gelmişlerdir. Dolayısı ile hadis ve mahluk sıfatları ya da fiilleri Allah'ın sabit sıfatları gibi anlamak caiz olmaz. Allah'ın yedi sabit sıfatı vardır, bunların sayısı asla değişmez.
Hatta selbi sıfatlar da tenzih içindir, onlarında bu sabit yedi sıfat gibi hakiki bir varlığı yoktur. Mesela Allah fani değildir, manası bakidir sıfatı ile selbediliyor, yani bertaraf ediliyor. Ben bu inceliğe işaret etmek için fiili takısının sabit sıfatlar önüne getirilmemesi gerektiğini vurgulamak istiyorum... 

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
lighted
"قَادِرٌ kelimesine bedel, sübut ve devamı ifade eden 4 قَدِيرٌ sigasından anlaşılır ki, kudret, makdurat nisbetinde olmayıp, kudretin daire-i tasarrufu pek geniştir. Hem kudret zâtiyedir, tagayyürü kabul etmez. Hem aynı zamanda kudret lâzimedir, ziyade ve noksan olmaz. Hem kudret, Rezzak, Gaffar, Muhyî, Mümit gibi sıfât-ı fiiliyenin mercii ve mizanıdır". İşaratü'l-İ'caz. Allah razı olsun teferruatlı cevabınız için. Allahın sıfatları hakkındaki sorularıma fazlasıyla cevap aldım.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...