Block title
Block content

Ruhun mahiyetini bir cihette anlamak için havayla kıyaslamak doğru mudur? Risaleler zaviyesinden bakar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Kıyas-ı Temsili: Kıyas-ı temsilî, aralarında mevcut olan ortak bir vasıftan dolayı iki şeyden gizli olanı açık olana, gaip olanı görünene, bilinmeyeni bilinene, uzaktakini yakına  vs. kıyas etmektir.

Analoji, yani temsil getirme , akıl yürütmenin temel yöntemlerinden biridir. Bu yöntemle insan zihni, olaylar arasındaki benzerliklerden hareketle, bilinenlerden bilinmeyen sonuçları çıkarır.

Analoji, İslâmî literatürde “kıyas-ı temsilî” adını alır.

Kıyas, yukarıda tarif edildiği gibi, bilinen ile bilinmeyen, malum ile meçhul, somut ile soyut arasına yapılan bir anlama metodudur. Bu yüzden ruh ile havanın mukayese edilmesi makul ve güzeldir. Lakin kıyas yaparken mantık ve önermelerine dikkat  etmek gerekir.

Kıyas-ı temsilî yöntemi; kâinatta söz konusu olan genel bir kaideyi, belli bir nesnede (cüz’î) belirleyip, o kaidenin aynı kategoriye giren tüm cüzlerinde de geçerli olduğu neticesine ulaşmayı hedefler. Güneşin nurlu bir varlık olmasından dolayı, her parlak şeyde yansıması, cüz’î bir kaidedir; bu kaideden  hareketle “Her nuranî varlık parlak şeylerde yansıyabilir.” küllî sonucuna ulaşılabilir. Bu yaklaşımı mantığın genel ilkelerine göre, kıyasın ya tüme varım (istikra), ya da temsilin alt bölümlerinden birine dahil edebiliriz.

Kıyas-ı temsilinin en parlak yüzü külliyi cüzide bulmak ve daha sonra külliyete intikal etmektir. Çok insan bir anda külliye intikal edemez, ama cüziden külliye intikal edebilir. Zira küllinin can damarının birisi cüzide de atıyor. İşte kıyas-ı temsili cüzide atan bu damarı tutturmak ile bütün vücudun damarlarına intikal ettirip diğer alanları da fark ettiriyor.

İnsan ile insanlık kavramlarından insan cüzi, insanlık ise küllidir. İnsanlıktaki acıkma duygusunu göstermek için bir ferdin acıkma duygusunu  göstermek kafidir. Bütün insanları tek tek dolaşmaya lüzum yoktur. Zaten imkan da müsait değildir. Öyle ise insanlığın bir ferdini temsil getirip, bütün insanlığa intikal etmek en sağlam ve kati bir yoldur, denilebilir.

Şayet ruh ile hava arasında benzer ilişkiler ya da ona işaret edecek unsurlar var ise, bir kıyas yapılabilir. Hava somut, ruh ise soyut bir varlıktır. Havadan hareketle ruhun bazı hususiyetlerini çıkarabiliyorsak, bu makbul bir kıyaslama metodu demektir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İkinci Maksat, Birinci Esas | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2034 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...