Block title
Block content

"Şecere-i kainat" kavramını nasıl anlayabiliriz, kainatı neden bir ağaca benzetiyoruz? Bu konuda herhangi bir ayet veya hadis var mı?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Risale-i Nur'da geçen bu gibi temsil ve teşbihler dağınık, derin, uzak ve soyut olan hakikatleri, zihinde toplayan, yüzeysel hale getiren, yakınlaştıran ve somutlaştıran birer aletler hükmündedir. Üstad Hazretleri Risale-i Nur'da temsil ve teşbihi çokça kullanıyor.

Teşbih ve temsil getirmek Kur’anî ve Peygamberî bir metottur. Bu sebeple, ince ve anlaşılması zor manaları izah etmekte ve zihin dünyasında bu manaların kalıcı hale gelmesinde teşbih ve temsil caiz ve etkili bir yoldur. Buna benzer anlatım araçlarının meşruluğu ayette şu şekilde ifade ediliyor:

"Görmedin mi Allah nasıl bir benzetme yaptı: Güzel söz, kökü yerin derinliklerinde sabit, dalları ise göğe doğru yükselmiş bir ağaç gibidir ki Rabbinin izniyle her zaman meyvesini verir. Düşünüp ders çıkarsınlar diye Allah insanlara böyle temsiller getirir." (İbrahim, 14/24 ve 25)

Burada iman, güzel ağaca benzetilmiştir. Bir ağacın damarları, gövdesi, dalları, meyveleri vardır. İman ağacının damarları ilim, marifet ve yakindir. Gövdesi ihlastır. Dalları iyi işler ve davranışlar, meyveleri ise güzel işlerin gerektirdiği temiz huylar, güzel hasletlerdir.

Bir ağacın canlılığını sürdürmesi için sulanıp bakılması gerektiği gibi iman ağacı da ilim, iyi işler, tefekkür ile gözetilmezse, o da kuruma tehlikesine maruz kalır. Evet elbise nasıl yıpranırsa, kalpteki iman da öylece yıpranıp eskir. O halde, imanımızı daima taze ve zinde  tutmamız icap eder. İbadetlere vakti vaktine devam, bu bakımı sağlar.

"Kötü söz ise, gövdesi toprağın üstünden kolayca çıkarılabilen, kökleşip yerleşmeyen değersiz bir ağaca benzer." (İbrahim, 14/26)

Kötü söz de köksüz bir ağaca benzetilmiştir. Ne sağlam kökü, ne yükselen dalları, ne güzel meyveleri, ne gölgesi vardır. İşte kâfir böyledir.

Görüldüğü gibi temsil ve teşbih ayetlerde en çok kullanılan bir anlatım metodudur. Risale-i Nurların Kur’an’ı taklit ederek teşbih ve temsiller getirmesi gayet yerinde ve etkili bir anlatım metodudur. Kainatın bir ağaca insanın da onun meyvesine benzetilmesi ne kadar etkili ve güzel bir teşbih ve temsildir.

İnsanlar bilmediği, hissetmediği ve ülfet peyda etmediği mücerret ve soyut şeyleri kavramakta ve anlamakta zorlanırlar. Şayet bu bilinmeyen soyut kavram insanlara anlatılmak istenirse bu kavrama en yakın olan, bilinen ve hisse yabancı olmayan bir temsille akla yaklaştırılır.

Mesela, hayatında hiç portakal görmemiş bir adama portakalı en güzel tarif etmenin yolu, hissine ve zevkine yabancı olmayan turunçgillerden bir temsil vermekle olur. Portakala yakın olan mandalina ile tarif edilebilir, yoksa mücerret olarak ne kadar mükemmel bir şekilde tarif de edilse portakalı kıyassız ve temsilsiz anlayamaz.

Özet olarak, soyut kavramlar somut ölçü ve parametreler ile anlaşılır. Kainat gibi geniş, ihata edilmesi mümkün olmayan büyük bir şeyi, ağaç ile anlaşılır hale getirmek gayet latif, gayet hoş bir temsildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Ş | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2352 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...