"Sema yüzü, güneş gözüyle zeminin yüzündeki cemal-i rahmeti seyirden sonra, zemin dahi deniz gözüyle yukarıdaki azameti ilahiyeyi temaşayı müteakip o iki göz birbiri içinde kapanır." cümlesini izah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"HAŞİYE: فِى عَيْنٍ حَمِئَةٍ deki عَيْنٍ tabiri, esrar-ı belâgatçe lâtif bir mânâyı remzen ihtar ediyor. Şöyle ki: 'Semâ yüzü, güneş gözüyle zeminin yüzündeki cemâl-i rahmeti seyirden sonra, zemin dahi deniz gözüyle yukarıdaki azamet-i İlâhiyeyi temâşâyı müteakip o iki göz birbiri içine kapanırken, rûyi zemindeki gözleri kapıyor.' diye, mucizâne bir kelime ile hatırlatıyor ve gözler vazifesine paydos işaretine işaret ediyor."(1)

Semanın gözü güneş oluyor; sema güneş ile dünyadaki rahmet güzelliklerini seyrediyor. Aynı şekilde deniz de dünyanın gözü olup, semada tecelli eden azamet ve kibriyayı temaşa ediyor.

Bu iki gözün biribirine kapanması ise, güneşin denizin ufkunda kaybolması, yani batması anlamındadır. Ve aynı şekilde güneşin kaybolması ile denizin de karanlığa gömülmesi bir nevi deniz gözünün kapanması hükmündedir. Aynı zamanda dünyadaki gözler de, yani bütün canlılar da karanlığın çökmesi ile uykuya dalarlar. Yani iki büyük göz olan güneş ve deniz kapanınca, ona tabi olan diğer küçük gözler de kapanır, anlamındadır.

(1) bk. Lem'alar, On Altıncı Lem'a.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...