Block title
Block content

"Sonra irşadın iktizasındandır ki, havf ile reca arasındaki müvazene devamla muhafaza edilsin ki, reca ile doğru yollara sülûk edilsin, havf ile de, eğri yollara gidilmesin; ne Allah’ın rahmetinden me’yus, ne de azabından emin olunsun." İzahı nasıldır?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Celal ismi Allah’ın kahhar, intikam, ceza, azamet, haysiyet gibi sıfatlarını temsil eder. Bu sıfatların tecellileri insanın akıl ve duygularını dehşet ve heybet içerisinde bırakır. İnsanlarda bu sıfatların dehşetli tecellisinden dolayı  korkup kaçma ve bir yere sığınma meyli oluşur. Tabi burada "dehşet" ifadesi azamet ve kibriya anlamındadır.

Cemal ismi ise Allah’ın lütuf, şefkat, aff, ihsan, cömertlik, ikram gibi sıfatlarını temsil eder. Bu sıfatlarda kendine iman ve ibadet ile itaat eden kulların taltif ve mükafatlandırılmasını gerektirir. İşte celal isim silsilesinin dehşetli tecellisinden korkup sığınma ihtiyacı hisseden insan, Allah’ın bu cemal isim silsilesine sığınır ve onun şefkatli kucağına atılır. Tıpkı annenin çocuğuna bir tokat vurduktan sonra, çocuğun tekrar annenin şefkatli kucağına atılması gibi, insan da aynı şekilde Allah’ın celal isminin dehşetli ve haşmetli tecellisinden hayretle korkup  cemal isminin şefkatli ve merhametli kucağına firar eder.

Kantarın topuzu hiçbir zaman celal ve cemale tam kaçmamalıdır. Zira terbiye sisteminde  mükafat da mücazat da zarurettir. Makam gereği dozaj biraz eksilip artabilir. Yani büyüklere yapılan tehdit, çocuklara yapılmaz. Lakin çocukların aleminde kendi makamlarına uygun dozajda bir celal manası bulunmak iktiza eder, muvazene bu şekilde temin edilir.

Ödül ve ceza insanın terbiyesinde ve gelişiminde sadece bir teşvik ve dizayndır. Yani insanın kamil makamlara ulaşmasında bir dinamik, bir teşviktir. Bu beşeri sistemlerde de aynıdır. Okulda başarılı ve çalışkan olan öğrenciye yıldızlı pekiyi vermek, tembel ve başarısız olan öğrenciye de zayıf notu vermek aynı maksada matuf şeylerdir.

Ödül ve ceza olmasa, çalışkanlık ile tembellik arasındaki fark temyiz ve tefrik edilemeyecek. Bu da hakikat açısından bir hata ve zulümdür. Yani öğretmenin çalışkan ile tembel talebeyi aynı kefeye koyması bir haksızlık ve zulümdür. Öyle ise ödül ve ceza her tabaka ve her makamda bulunmalı, yalnız dozajı da o makama göre yapılmalıdır.

Yolun sağ tarafındaki çizgi olmadan sol tarafının bir anlamı olmaz. Aynı şekilde ceza olmadan ödülün, ödül olmadan da cezanın da bir anlamı olmaz.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...