Block title
Block content

"Sonra, kıyası binnefis suretiyle, herkesi, hattâ her şeyi kendine kıyas edip, Cenâb-ı Hakk'ın mülkünü onlara ve esbaba taksim eder, gayet azîm bir şirke düşer." cümlesini açıklar mısınız?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İnsanın nefsinde insanı dalalete ve küfre sevk edecek çok cihaz ve hissiyatlar vardır. Bu manaya Üstad Hazretleri  şu şekilde  işaret ediyor:

"Zira, insan, cibilliyeti ve fıtratı hasebiyle nefsini sever. Belki, evvelâ ve bizzat yalnız zâtını sever; başka her şeyi nefsine feda eder. Mâbuda lâyık bir tarzda nefsini metheder; mâbuda lâyık bir tenzihle nefsini meâyipten tenzih ve tebrie eder. Elden geldiği kadar kusurları kendine lâyık görmez ve kabul etmez. Nefsine perestiş eder tarzında, şiddetle müdafaa eder. Hattâ, fıtratında tevdi edilen ve Mâbud-u Hakikînin hamd ve tesbihi için ona verilen cihazat ve istidadı kendi nefsine sarf ederek, مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهُ هَوٰيهُ sırrına mazhar olur. Kendini görür, kendine güvenir, kendini beğenir."(1)

Enenin, yani insandaki benlik duygusunun menfi bir şekilde  inkişaf ve işlemesi ile, insan firavun gibi artık Allah’a karşı dava ve meydan okumaya başlar. Cenab-ı Hakk'ın mülkünden kendini ayrı tutar. Kendini Allah’ın isim ve sıfatlarının tecelli dairesinin dışında sayar. Allah’ın ilmi beni kuşatmaz, Allah’ın kudreti bana tesir etmez diye davalara ve sapmalara başlar.

Bu halet, karakterine tam yerleşip oturunca, etrafındaki başka mahluklara nazar ettiği zaman, onları da kendi gibi görüp şirkini ihraç etmeye başlar. Tecelliyata mazhar olan  başka mahluklarda fena olması ise, onların yerine kendini koyar ve kendindeki hastalığı onlara tatbik eder  ve bazı safsata felsefi tevil ve fikirler ile  onları Allah’ın tasarruf ve  mülkünden çıkartır. Kendi şirk haletini o masum mahluklara da yansıtıyor. Yani "Onlar da benim gibi müstakildir." diyerek, Allah’ın tedbir ve tasarrufunu tamamen sebeplere taksim ediyor. Kendi hususi şirkini bütün aleme dağıtır. Nefsin arızalı ve hastalıklı gözü ile her şeyi tabiata ve sebeplere taksim eder ve en sonunda Allah’ı tamamen inkar ederek ateist olur. 

(1) bk. Sözler, Yirmi Altıncı Söz, Zeyl.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...