"Şöyle yanlışa muhtemel olan sözünü veya hatâya kabil olan fiilini, bir büyük zata veyahut muteber bir kitaba, hattâ bazen dine, çok defa hadise, en nihayet kadere isnad etmekle, kendini teberrî etmek istiyor." İzah eder misiniz?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Evet, kelâm-ı ezelîden gelen, ebede gidecektir. Fakat esefa! Hubb-u nefis ve taraftar-ı nefis ve acz ve enaniyetten neşet eden teberrî-i nefisle kendi kabahatini başkasına atıyor. Şöyle yanlışa muhtemel olan sözünü veya hatâya kabil olan fiilini, bir büyük zata veyahut muteber bir kitaba, hattâ bazen dine, çok defa hadise, en nihayet kadere isnad etmekle, kendini teberrî etmek istiyor. Hâşâ, sümme hâşâ! Nurdan zulmet gelmez. Kendi aynasında görülen yıldızları setretse de semadaki yıldızları setredemez. Fakat kendi göremez."(1)

İnsan nefsinin cibilliyetinde ve yaratılışında, iyilikleri kendinden kötülükleri başkasından bilme özelliği vardır. Bu özellik sayesinde nefis kendine toz kondurmaz, daima kendini temize çıkarmak ister.

Bazıları hatalarını bir büyük zatın sohbet veya kitaplarındaki değerlendirmelerine vermeye çalışır. Hatta bazıları dinin bir hükmüne hatayı atf eder. Bazısı ise hadisten kendine göre çıkardığı yanlış bir hükme veya hadis olmadığı halde, hadis zannettiği cümlelere hatasını atarak kendisini temizlemeye çalışır.

Hatta bazıları kendi kusur ve hatasını kadere, yani Allah’a vermekten de çekinmez.

Evet, derbeder insanların kaderden yakınması, feleğe çamur atması bunun en büyük ispatıdır. Halbuki başına gelen sıkıntı ve musibetler kendi hatalarının bedelidir. Ama insan kusuru başkasında aramaktan zevk aldığı için, kendine toz kondurmuyor. Ya kaderi suçluyor ya da başkalarını. Maalesef böyle insanlar güzellik ve hasene namına işledikleri şeyleri nefislerine verirken, kötülük ve yanlışlıklarını da dine ve kadere hamletmeye çalışırlar.(2)

"Başınıza gelen her musîbet, işlediğiniz günahlar (ihmal ve kusurlarınız) sebebiyledir, hatta Allah günahlarınızın çoğunu da affeder." (Şura, 42/30)

Dipnotlar:

(1) bk. Muhakemat, Birinci Makale, Yedinci Mukaddime.
(2) bk. Sözler, Yirmi Altıncı Söz, Zeyl.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...