"Şu asırda maddiyyunluk fikri o derece istilâ etmiş ki, maddiyatı her şeye merci biliyorlar. Böyle bir asırda, has ehl-i iman, maddiyatı idam eder derecesinde ehemmiyetsiz gördüklerinden, vahdetü'l-vücud meşrebi ortaya atılsa,.." geçtiği yer ile izahı?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Şu asırda maddiyyunluk fikri o derece istilâ etmiş ki, maddiyatı her şeye merci biliyorlar. Böyle bir asırda, has ehl-i iman, maddiyatı idam eder derecesinde ehemmiyetsiz gördüklerinden, vahdetü'l-vücud meşrebi ortaya atılsa, belki maddiyyunlar sahip çıkacaklar, 'Biz de böyle diyoruz.' diyecekler. Halbuki, dünyada meşârib içinde, maddiyyunların ve tabiatperestlerin mesleğinden en uzak meşrep, vahdetü'l-vücud meşrebidir. Çünkü, ehl-i vahdetü'l-vücud, o kadar vücud-u İlâhîye kuvvet-i imanla ehemmiyet veriyorlar ki, kâinatı ve mevcudatı inkâr ediyorlar. Maddiyyunlar ise, o kadar mevcudata ehemmiyet veriyorlar ki, kâinat hesabına Allah'ı inkâr ediyorlar. İşte bunlar nerede, ötekiler nerede?"(1)

Vahdet-i Vücud mesleği “La mevcuda illa hu” diyor, yani Allah’ın varlığından başka bir varlık yoktur, diyerek bütün mevcudatın ve masivanın varlığını inkar ediyorlar. Bunun sebebi ise, sadece ve sadece Allah’ı düşünüp onun huzurunu kazanmaktır. Şayet diğer varlıkları ve vücutları kabul etseler, o zaman varlık ikilik kazanıp Allah’ın varlığına odaklanmayı ve ona hasr-ı nazar etmeyi zorlaştıracak, bu da huzuru bozacaktır. Bu sebeple Allah için diğer varlıkları inkar ediyorlar.

Bir de Allah’ın varlığına bedel madde ve masivanın varlığını esas alıp vahdet-i vücuttan dem vuranlar var. Bunların görüşüne göre varlık maddenin lehine tek ve yektadır, yani varlık şu maddi alemden ibarettir deyip, Allah’ın ezeli ve ebedi varlığını inkar ediyorlar. Felsefede buna panteizm ya da monizm deniliyor.

Bu zamanda maddecilik sevgisi ziyadesi ile inkişaf ettiği için, vahdet-i vücuttan dem vurmak çok riskli ve tehlikelidir. Maddeye müptela olmuş birisinin varlığı teklemesi ve bir görmesi ancak madde lehine olur. Yani kainat için Allah’ı inkar eder.

Panteizm ile vahdet-i vücut meslekleri sera ile süreyya gibi birbirine zıt ve muhaliftir. Lakin iki meslek arasındaki bu zıtlığı ve farkı maddeci insanlar göremiyorlar. Bu sebeple imanı kuvvetli olan ehli takva insanlar vahdet-i vücut iddiasında bulunsa, iki mesleğin arasını temyiz etmekten aciz olan materyalistler "bizde aynı şeyi söylüyoruz" deyip bu mesleğe madde hesabına sahip çıkacaklar. Böyle bir hataya kapı aralamamak için vahdet-i vücuttan dem vurmamak en salim olanıdır.

Madde ve masiva sevgisi iliklerine kadar işlemiş bu asrın insanlarına, Allah için maddeyi inkar et diye bir teklifte bulunmak garabet olur. Belki bu teklif aksülamel olur, yani madde için Allah’ı inkar ederler. Beyazın normal bir tonunu anlamayıp ona siyah diyen bir adama, beyazın en derin ve ağır tonunu teklif etmek meslekçe fahiş bir hata olur. Yani Allah’ın varlığını dahi anlamakta zorlanan bir topluma, "Allah’ın varlığında fani ol maddeyi inkar et." demek divanelik olur. Bu yüzden bu zamanda vahdet-i vücuttan dem vurmak caiz değildir. Dem vuracak birisinin de İbn-i Arabi gibi bir kalbe ve yüksek nazara sahip olması gerekir vesselam.

(1) bk. Mektubat, Yirmi Dokuzuncu Mektup, Dokuzuncu Kısım.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...