Block title
Block content

"Şu insan-ı kebir denilen kâinat da bütün âzâsıyla, cevahiriyle, hüceyratıyla, zerratıyla, evsafıyla, ahvaliyle delâlet eder..." Kâinatın ihtiva ettiği envalar ve o alemlerin erkanları ve o erkanın azası gibi ifadelerle neler kastedilmektedir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Öyle bir Allah ki, vücub-u vücud ve vahdetine, şu kitab-ı kebir denilen âlem, bütün yazıları ve fasıllarıyla, sayfalarıyla, satırlarıyla, cümleleriyle, harfleriyle şehadet ettiği gibi; şu insan-ı kebir denilen kâinat da bütün âzâsıyla, cevahiriyle, hüceyratıyla, zerratıyla, evsafıyla, ahvaliyle delâlet eder. Yani bu kâinat, ihtiva ettiği bütün envâıyla (Lâ ilâhe illâllah) ve o âlemlerin erkânıyla (Lâ hâlıka illâ hû); ve o erkânın âzasıyla (Lâ sânia illâ hû); ve o âzanın eczâsıyla (Lâ müdebbire illâ hû); ve o eczânın cüz'iyatıyla (Lâ mürebbiye illâ hû); ve o cüz'iyatın hüceyratıyla (Lâ mutasarrife illâ hû); ve o hüceyratın zerratıyla (Lâ hâlıka illâ hû); ve o zerratın tarlası olan esiriyle (Lâ ilâhe illâ hû) söyleyerek, bütün envâıyla, erkânıyla, âzâsıyla, eczâsıyla, hüceyratıyla, zerratıyla, esiriyle, elli beş lisanla vücub-u vücud ve vahdetine şehadet ve delâlet eder. Şu lisanların tafsili gelecektir. Şimdi icmal ile zikredeceğim..."(1)

Nasıl bir kitap her bir harfi, kelimesi, cümlesi ve paragrafı ile katibini, yani yazarını bize gösterip tanıtıyor ise; aynı şekilde şu içinde bulunduğumuz kainat da bir kitap gibi en küçük atomundan tut da yıldız ve galaksilerine varana dek, hepsi sahibinden ve yaratıcısından mükemmel bir şekilde bahseder ve Onu kör gözlere dahi ispat eder ve Onu bize isim ve sıfatları ile tanıtır.

Kainatın azası, cevheri, hücresi ve zerratı, içinde bulunan sayısız eşyaya kinayedir. Mesela atomlar zerratıdır, atomlardan mürekkep olan molekül ve elementler hücresidir; hava, su, toprak ve ateş gibi külli unsurlar ise cevherleridir. İçindeki sayısız galaksi ve yıldızlar ise azaları mesabesindedir... Kainat âdeta bir insanın bedeni gibi mükemmel bir düzen ve ahenk üzerine kurulmuştur. 

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Katre.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
Yükleniyor...