Block title
Block content

"Sübhanallah ve Elhamdülillâh cümleleri Cenab-ı Hakkı celâl ve cemal sıfatlarıyla zımnen tavsif ediyorlar... Ondan baid olduğuna bakarken tesbih et. Fakat her iki makamı karıştırma." Sübhanallah ile Elhamdulillah Makamlarının Karıştırılmaması Ne Demektir?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İ'lem eyyühe'l-aziz! Sübhanallah ve Elhamdülillâh cümleleri Cenab-ı Hakkı celâl ve cemal sıfatlarıyla zımnen tavsif ediyorlar. Celâl sıfatını tazammun eden Sübhanallah, abdin ve mahlûkun Allah'tan baid olduklarına nâzırdır. Cemal sıfatını içine alan Elhamdülillâh, Cenab-ı Hakk'ın rahmetiyle abde ve mahlûkata karib olduğuna işarettir. Meselâ, biri kurb, diğeri bu'd olmak üzere, bize nâzır, şemsin iki ciheti vardır. Kurb cihetiyle, hararet ve ziyayı veriyor. Bu'd cihetiyle, insanların mazarratlarından tâhir ve sâfi kalıyor. Bu itibarla insan şemse karşı yalnız kabil olabilir, fâil ve müessir olamaz."

"Kezalik -bilâ teşbih- Cenab-ı Hak rahmetiyle bize karib olduğu cihetle ona hamd ediyoruz. Biz ondan uzak olduğumuz cihetle Onu tesbih ediyoruz. Binaenaleyh, rahmetiyle kurbuna bakarken hamdet. Ondan baid olduğuna bakarken tesbih et. Fakat her iki makamı karıştırma. Ve her iki nazarı birleştirme ki, hak ve istikamet mültebis olmasın. Lâkin iltibas ve mezc olmadığı takdirde, her iki makamı ve her iki nazarı hem tebdil, hem cem edebilirsin. Evet, Sübhanallahi ve bihamdihî
her iki makamı cem eden bir cümledir."(1)

Yukarıda ifade edilen temel iki kavram vardır. Birincisi; Sübhanallah, ikincisi ise; Elhamdulillah kavramıdır. Biri Celal, diğeri ise Cemal isimlerini dolayısıyla ifade ediyorlar. Şöyle ki; 

Sübhanallah;
yaratılan varlıkların, Allah'tan uzak olduğunu ifade eder. Yani; Allah yaratılan hiç bir varlığa hiç bir şekilde benzemez, ne zatıyla ne esmasıyla ve nede sıfatlarıyla. Yaratan ve yaratılan arasındaki fark kadar birbirinden uzaktır.

Elhamdulillah ise;
Allah'ın, rahmetinin gereği olarak bizi muhatap kabul ederek, icraat ve tasarrufuyla bize yakın olmasıdır. Bize düşen; birincisi için tesbih etmek, ikincisi için ise hamd etmektir.

Bazen her iki makam karıştırılabilir. Tıpkı bir padişahın bizimle ilglenmesi demek olan yakınlığını, onun basitliğine hamletmek ve o yakınlığı istismar etmek gibi. Allah'a karşı hamd ederken takınacağımız ibadet tavrı ile , Sübhanallah derken sergileyeceğimiz ubudiyet hali birbirinden farklı olmalıdır. Her iki makama uygun ibadet ve kulluğu sergilemek, makamları karıştırmamak demektir. Allah'ın bize yakınlığını tasavvur ederek, bir çocuk gibi naz yapabileceğimiz gibi, Azamet ve Kemalatını düşünerek de tir tir titreyebiliriz. Bunlardan birisini ihmal etmek makamları karıştırmak demektir.

İki makamın iktizalarını birbirine karıştırmadan, ikisinin muktezalarını muhafaza etmek şartıyla ikisini birarada ifade edebileceğimiz gibi, yerlerini de değiştirebiliriz. Yani Sübhanallah derken, Elhamdulillahın anlamını, Elhamdulillah derken de, Sübhanallahın anlamını tasavvur edebiliriz.

(1) bk. Mesnevi-i Nuriye, Habbe.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: Habbe | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 7926 | Word indir | Pdf indir
Paylaş

Yorumlar

insirah
Bu konuyla alakalı olarak şunu merak etmekteyim: Kuran'da geçen,risalelerde de sıkça atıfta bulunulan "Allah, onların günahlarını sevaplara çevirir." i nasıl anlamalı. Tevbe eden birinin günahları affolduktan öte sevaba mı dönmektedir, yoksa günah işleme kabiliyeti sevap işleme kabiliyetine döner gibi daha dar kapsamlı bir manası mı var?
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (editor)

Sorunuzun cevabı için tıklayınız:
Tevbe ile günahların sevaplara tebdili hakkında.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...