Block title
Block content

"Taayyünat-ı itibariyeyi değiştirmekle, manaları değişir ve çoğalır..." diye devam eden parağrafta, "taayyünat-ı itibariye", "teşahhüsat-ı itibariye" kavramlarını misallendirerek izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Evet, geçen senenin mahsulâtıyla şu senenin mahsulâtının mahiyetleri bir hükmündedir. Fakat maânîleri başka başkadır. Taayünât-ı itibariyeyi değiştirmekle maânîleri değişir ve çoğalır. Taayyünât-ı itibariye ve teşahhusât-ı muvakkate, tebdil edildikleri ve zâhiren fâni oldukları halde, onların maânî-i cemîleleri muhafaza olunup sabit ve bâki kalır. Şu ağacın geçen bahardaki yaprak ve çiçek ve meyvelerinin ruhları olmadığından, şu bahardaki emsalinin hakikatçe aynılarıdır. Yalnız teşahhusât-ı itibariyede fark var. Fakat o itibarî teşahhuslar, her vakit tecelliyâtı tazelenmekte olan şuûnât-ı esmâ-i İlâhiyenin maânîlerini ifade için, şu bahardakiler ayrı teşahhusatla onların yerine geldiler."(1)

Ruhlu olan varlıklar, hakiki anlamda farklı olduğu için itibari bir farklılığa ihtiyaç kalmıyor. Yani her ruhlu varlığın diğer ruhlu varlıklardan ayrı bir kimliği ve farklı bir şahsiyeti vardır. Bu yüzden her ruhlu varlık tamamen kendine özgü ve orijinal bir değerdir; başkası ile aynı değildir.

Mesela, Hz. Âdem (as)’in döneminde yaratılan bir koyun ile şimdi yaratılan bir koyun birbirinin aynısı olmayıp, birbirinden bağımsız ve farklı koyunlardır. Bu sebeple iki koyun arasında itibari bir kimlik gerekmez. Her iki koyunun hakiki birer kimlikleri ve birbirinden farklı şahsiyetleri olduğu için,  itibari bir kimliğe ve nispi bir farklılığa ihtiyaç bırakmıyor.

Beyaz bir kağıdın üstünde AHMET ismi yazılsa, isim asıl ve sabit iken, arka platform olan kağıt geçici ve değişkendir. Beyaz kağıt başka bir renk ile değiştirildiğinde AHMET ismi daha güzel ve daha dikkat çekici bir hâl alır. Yani arkadaki formun sürekli değişmesi  öndeki ismi ön plana çıkarır ve onu izhar ve ilan eder.

Aynı şekilde bitkilerin her kışta ölüp baharda ihya edilmeleri de sabit olan isimlerin ve onların hakikatlerinin  manasını canlı ve zinde tutmak içindir. Yani arka form sürekli canlı ve hareketli oluyor ki, o  formun üstünde sabit duran isimler kolay fark edilip takdir edilebilsinler. 

(1) bk. Sözler,  Otuzuncu Söz, İkinci Maksat.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...