"Tasavvuf" ve "tarikat" kavramları arasındaki fark nedir?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Tasavvuf, İslam’ın bir terbiye metodudur. Bu terbiyenin çeşit çeşit yolları vardır. Bu yollara tarikat denir. Bir nehrin kolları gibi... Nakşi, Kadiri, Şazeli gibi farklı kolları vardır. Ama sadece bir tek tasavvuf vardır. Onun için Nakşilik, Kadirilik tasavvufu denilmez...

Tarikatlar hakikate giden yollardır. Elbette bazı yollar, bazı yollara göre kısa, selametli, umumi, yüksek ve parlak olabiliyor.

"Tarîkatlar, hakikatlerin yollarıdır. Tarîkatların içerisinde en meşhur ve en yüksek ve cadde-i kübra iddia olunan tarîk-ı Nakşbendî..."(1)

Tasavvuf bir menba ve özdür; kaynağı vahiy ve ilhamdır. Tarikat ise bu menbaın, zaman ve mizac gözetilerek insanlara ilaç misali verilmesidir. Bundan dolayı bazı yollara "tarikatı Muhammediye" denilir.

"Tarîkatlar ruhunda ve tasavvuf menbaından çıkacak bir güneştir ki; şimdi Şeyh-i Geylanî timsaliyle mana gösterilmiş..."(2)

Ayrıca tarikat, tasavvuf yolundaki zatlara nispeten kullanılabilir. Bundan dolayı tasavvuf ayrı, tarikat ayrıdır.

Tasavvuf mükemmeldir, ama tarikatta yani zatlarda ve onların bazı adablarında kusurlar olabilir. Bu kusurlar na-ehillerin girmesiyle olur. İslam ile Müslümanlar gibi... Ayrıca ilim sahibine yani ehli ilme, âlim denildiği gibi, tasavvuf ehline ve sistemine de tarikat denir.

Tasavvuf bir sırrı insanîdir. Bu sıra tarikat yoluyla vakıf olan da beşeriyetin kemaline vasıl olur. Velayet makamı kazanır. Onun için bazen tarikat yolundaki yolculuğa "kendine yolculuk" diye tabir ederler. Nitekim şu pasaj buna işaret eder.

"Sual: Tarîkat nedir?

"Elcevab: Tarîkatın gaye-i maksadı, marifet ve inkişaf-ı hakaik-i imaniye olarak, Mi'rac-ı Ahmedî'nin (asm) gölgesinde ve sayesi altında kalb ayağıyla bir seyrü sülûk-u ruhanî neticesinde, zevkî, halî ve bir derece şuhudî hakaik-i imaniye ve Kur'aniyeye mazhariyet; 'tarîkat', 'tasavvuf' namıyla ulvî bir sırr-ı insanî ve bir kemal-i beşerîdir."(3)

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Yirmi Yedinci Söz'ün Zeyli.
(2) bk. Kastamonu, 85. Mektup.
(3) bk. Mektubat, Yirmi Dokuzuncu Mektup, Dokuzuncu Kısım.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yükleniyor...