Block title
Block content

"Teklifât-ı İlâhiye bir iptilâdır ve bir müsabakaya sevktir ki, istidad-ı beşer madeninde olan cevâhir-i âliye ile mevadd-ı süfliye birbirinden tefrik edilsin..." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

İmtihan: Kelime olarak deneme, tecrübe etmek, bir şeyin hakikatına ıttılâ peyda etmek için çok dikkatle düşünmek ve salâhiyet veya salâhiyetsizliğini anlamak için yapılan teftiş ve tecrübe etmek gibi manalara geliyor. Ya da iyi ve kötüyü temyiz edip, iyinin iyi olmasını; kötünün de kötü olmasını tescil edip ilan etmektir. Şayet imtihan olmaz ise; iyi ile kötü ayrışmaz, eşit bir durumda kalırlar. Eğitimde imtihan; çalışkan talebe ile tembel talebenin temyiz ve tefriki için yapılır. Şayet imtihan yapılmaz ise; eğitim verimsiz ve kalitesiz hale gelir,  çalışkan talebe ile tembel talebe aynı ve eşit bir şekilde kalır.

Din de bir imtihandır. Dinin imtihanı ise; iyi insan ile kötü insan, hayırlı insan ile şerli insanı, kafir insan ile Mümin insanı ayrıştırır ve ayıklar. Nasıl ateş madeni yakınca, içindeki kıymetli altın ve cevherler açığa çıkıyor ise; ama bunun yanında kıymetsiz taş ve topraklar da zayi olup gidiyor. Aynı şekilde din ateşi de insanları yaktığı zaman, Ebu Bekir (r.a) gibi kıymetli ve kaliteli insanlar ortaya çıkıyor, bunun yanında Ebu Cehil gibi kıymetsiz ve muzır hayvanlar ateşe gidiyor. Elbette cevher ve altın gibi kıymetli şeyleri kazanmak için, taş toprak nasıl feda ediliyor ise; Ebu Bekir (r.a) gibi insanları kazanmak ve açığa çıkarmak için, Ebu Cehil gibi muzır ve şerli insanlar feda edilir. İşte dinin imtihan olması bu manayadır.

Nasıl insanlık içinde cevher kıymetinde olan insanlar ile zararlı hayvan kıymetinde olan insanlar beraber bulunuyorlar; insanın mahiyetinde de, insanı en yüksek makamlara çıkaracak kabiliyetler ile en aşağı düşürecek süfli hissiyatlar beraber bulunuyor. İşte şu kabiliyetlerin tefrik ve temyizi için, yani birbirinde ayrışıp ayıklanması için imtihan gereklidir. İmtihan da insanı kabule mecbur edecek kadar açık ve sarih olmaması gerekir.

Üniversite imtihanında sorular ne aklın çözemeyeceği kadar karmaşık ve kapalı, ne de herkesin çözebileceği kadar basit ve açıktır. Sorular öyle bir ayardadır ki, çalışkan talebe ile tembel talebe arasındaki fark ayrılsın, cevher gibi kabiliyetler ile kokuşmuş kabiliyetler birbirinden ayıklansın.

İşte dinin hakikatleri de bu ayardadır. Dinî hakikatler ne aklın anlamayacağı kadar kapalı ve karmaşık, ne de herkesin mecburen kabul edeceği kadar açık ve nettir.

Mesela, Peygamber Efendimiz (asm)'in istikbale dair haberleri, insanları imana mecbur kılacak kadar açık ve net olmadığı gibi, aklın göremeyeceği kadar da kapalı ve muğlak değildir. Belki imana ve hidayete hevesli ve kabiliyetli olan müminlerin göreceği kadar kafi derecededir.

İlgili yeri okumak için tıklayınız:

Sözler, Yirminci Söz, İkinci Makam.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Kategorisi: İki mühim suale karşı iki mühim cevap | Yazar: Sorularla Risale | Okunma Sayısı: 2403 | Word indir | Pdf indir
Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...