Block title
Block content

"Teşarük, maddiyatta eseri azîmleştirir, fevkalâde yapar. Maneviyat ve efkârda âdileştirir, belki çirkinleştirir. Teavün düsturu bunun tamamen aksidir..." Burayı izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Teşarük, maddiyatta eseri azîmleştirir, fevkalâde yapar. Maneviyat ve efkârda âdileştirir, belki çirkinleştirir. Teavün düsturu bunun tamamen aksidir; maddiyatta cemaate nisbeten pek küçük, fakat yalnız bir şahsa nisbeten büyük eserlere vasıta olur. Maneviyatta ise, eseri hârikulâde derecesine is'ad eder."(1)

Teşarük, ortaklık anlamındadır. Ortaklık manasında ise gayrlık ve başkalık manası hükmeder. Ortak olan insanlar arasında tam bir kaynaşma ve imtizaç olmaz ve olamaz. Zira her ortağın bir hissesi, bir meziyeti vardır. Bu meziyetini ve hissesini ortaklık için feda etmez, muhafazaya çalışır.

Ortaklığın biri, maddi diğeri manevi olmak üzere iki yüzü vardır.

Maddi yüzünde ortaklık iyi ve güzeldir. Zira her meziyet ve hisse sahibi kendi alanında başarılı olduğu için, eser ve ürün hızlı ve büyük olur. Bir nevi teşrik-i mesai ve branşlaşma o esere sürat ve kalite getirir. Zira herkes kendi alanına düşen şey ile meşgul olduğu için, o alanda hem meleke hem de kalite kazanır.

Ortaklığın manevi yüzünde ise durum tersinedir. Manevi işlerde işler maddinin tersine işler, yani ihlas ve samimiyete bakar. Kişi ne kadar, cemaat içinde erise, o kadar faydalı olur. Burada meziyet ve hisseler cemaat namına kullanılmaz ise cemaatin birlik ve samimiyetini bozar. Bu da cemaatin ruhunu zedeler.

Bu yüzden manevi işlerde ortaklık değil, teavün esas olmalıdır. Zira teavünde teşarükün aksine meziyet ve hisseler cemaat için vardır, şahsın benlik duygusu yoktur, gönüllülük esastır. Manevi işlerde teavün yani yardımlaşmak, maddi işlerde ise teşarük yani ortak hareket etmek esastır.

Üstat bu tespiti, Osmanlı’nın fetva kurulu olan Dârü'l-Hikmet'in yeterli şekilde hizmet edememe gerekçeleri için yapıyor.

(1) bk. Tulûât, Müstehak bir ceza.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...