Block title
Block content

"Tesbihat, ibâdât, gayr-ı mahdud envâlarıyla herşeyde vardır... Tesbih ve ibadet edenler, yalnız yaptıkları amelin mahsus bir tesbih veya sıfatı malûm bir ibadet olduğunu bilirlerse kâfidir." cümlesinin bize bakan yönü var mıdır?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İ'lem eyyühe'l-aziz! Tesbihat, ibâdât, gayr-ı mahdud envâlarıyla herşeyde vardır. Fakat, herşeyin kendi tesbihat ve ibadetini bütün vecihlerini daima bilip şuur edinmesi lâzım değildir. Çünkü, husul huzuru istilzam etmez. Tesbih ve ibadet edenler, yalnız yaptıkları amelin mahsus bir tesbih veya sıfatı malûm bir ibadet olduğunu bilirlerse kâfidir. Zaten Mâbud-u Mutlakın ilmi kâfidir. İnsandan maadâ mahlûkatta teklif olmadığından, onlara niyet lâzım değildir. Ve keza, amellerinin sıfâtını bilmek de lâzım değildir."(1)

Burada daha çok insanın dışındaki mahlukatın yapmış oldukları fıtri ibadet ve tesbihler söz konusudur. Lakin insan da bu mana olabilir. Zira insanın nazarı cüzidir ve her sıfat ve hareketine tam manası ile muttali olamıyor.

Mesela namaz içinde bütün ibadet ve tesbihlerin şekli ve özü vardır, ama insanların ekserisi bu şekil ve özlerin farkında değildir. Allah bu sebeple bizden tam manası ile huzuru ve idraki emir suretinde istemiyor, şayet emretmiş olsa idi çok az insanın dışında kimsenin namazı sahih ve geçerli olmazdı. Bu gerçekten dolayı Allah sadece namazda genel manada niyeti emretmiş, buna herkes güç yetirebilir.

İnsanların ekseriyeti namaz kılarken farkında olmadan bütün kainatın ve mahlukatın yapmış oldukları ibadet ve tesbihleri temsil ve tevkil ediyorlar. Bu farkında olmamaları namazı batıl ve geçersiz kılmıyor. Allah yine de o külli tevkil ve temsil manasını, rahmeti gereği olarak insandan kabul ediyor. Şayet tam huzur ve farkında olmak namazın veya ibadetlerin rüknü ve esası olsa idi, kimse buna güç yetiremezdi. Bu noktadan insan da bu ifadelerin kapsamına giriyor denilebilir.

Avam insanın ibadeti ile mahlukatın fıtri olarak yaptığı ibadet arasında, bazen sadece niyet farklı kalabiliyor. Bazen öyle haller oluyor ki namaz içinde tamamen dünyanın işlerini düşünmekten dolayı Allah akla gelmeden namaz kılınabiliyor, ama yine de namaz kabul olmadı, denilemiyor.

(1) bk. Mesnevî-i Nuriye, Onuncu Risale.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...