Block title
Block content

Toprağa atılan bir çekirdekten oluşan bir ağacı; "sebepler yapıyor, kendi kendine oluşuyor ve tabiat yapıyor" fikirleri açısından nasıl değerlendirmeliyiz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Kainatta her netice bir sebep vasıtası ile yaratılıyor. Sebepsiz bir netice yoktur. Allah, Hakim isminin gereği olarak sebeplerle iş görür. Buna adetullah kanunları denilir.  Yani kainatta sebep- sonuç ilişkisi hakimdir. Lakin Allah sebepleri gayet derecede zayıf ve kuvvetsiz, neticeyi ise gayet derecede kuvvetli ve sanatlı yaratmıştır. Bunun hikmeti, insanlar neticeyi sebepten bilmesinler, diyedir. Yani neticeyi tanzim edip yaratan sebepler değil Allah’tır.

Sebeplerin zayıf, sebepten hasıl olan neticenin kuvvetli olduğuna milyonlarca örnek verilebilir.

Mesela, yüz bin kişilik bir şehri, bir asker, zorla bir yere sevk edebilir. Burada sevk kuvveti askerin şahsından değil askerlik münasebeti ile dayandığı ordu kuvvetinden geliyor. Bu yüzden asker kendi namına değil ordu namına bu işi yapıyor denilir. Yoksa aksini iddia etmek hamakat olur. Zira bir askerin şahsi kuvveti, yüz bin insanı zorla sevk etmeye yetmez. Sebep ile netice arasında müthiş bir orantısızlık vardır. Yani sebep ile neticenin arası sera ile Süreyya gibi açıktır ki bu açıklığı ancak sonsuz bir kudret doldurabilir.

Yine tohum ve çekirdek, Allah’ın kudretine bir perde, bir sebeptir. Yoksa mucit ve yaratıcı değildir. Çekirdek ve tohumun mahiyeti gayet basit ve zayıf iken, çekirdek ve tohumdan hasıl olan ağacın mahiyeti ise gayet mükemmel ve ağırdır. Böyle bir sebebin, böyle bir neticeyi yaratıp, bütün işlerini tedbir ve idare etmesi mümkün değildir. Öyle ise çekirdek ve tohum, her şeye kudreti yeten bir Zatın memuru ve hizmetkarıdır; tıpkı asker örneğindeki gibi.

Mercimek tanesi büyüklüğünde olan hafızanın, milyonlarca levhayı ve resimleri muhafaza etmesi, küçük bir et parçasının işi değil, Allah’ın kudretinin bir harikası ve işidir. Böyle harika bir neticeyi tırnak kadar et parçasına vermek ve ondan bilmek tam bir ahmaklıktır.

Özet olarak; çekirdek ile ağaç arasındaki ilişki, ancak tevhid ile izah edilebilir, tabiat ya da sebepler ile izahı mümkün değildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...