Üç kuvveden bahsedilirken, "... kuvve-i şeheviyenin yemek, içmek ve uyumak gibi furatında da üç mertebe var..." deniliyor. Kuvve-i gadabiyenin furuatı belirtilmemiş, bunlar nelerdir? Risalelerde başka bir yerde buna dair bahis var mıdır?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"İhtar: Kuvve-i şeheviyenin yemek, içmek, uyumak ve konuşmak gibi füruatında da bu üç mertebe mevcuttur."

"Ve keza, kuvve-i gadabiyenin tefrit mertebesi, cebanettir ki korkulmayan şeylerden bile korkar. İfrat mertebesi tehevvürdür ki, ne maddî ve ne mânevî hiçbir şeyden korkmaz. Bütün istibdadlar, tahakkümler, zulümler bu mertebenin mahsulüdür. Vasat mertebesi ise şecaattir ki, hukuk-u diniye ve dünyeviyesi için canını feda eder, meşru olmayan şeylere karışmaz."(1)

Akıl ve gadab (öfke) kuvvetlerinin füruatı hakkında Risale-i Nur'da doğrudan bir izah ya da bahis geçmiyor.

Gadab için en meşhur manası olarak, birilerine fiziken müdahaleyi anlamaktayız. Bunun ifratı kimseden ve hiçbir şeyden korkmadan herkese haklı haksız müdahele edip saldırma pozisyonunda anlaşılırken, tefriti ise herkesten ve her şeyden korkma anlamında anlaşılır. Vasat mertebesi ise haklı davada hayatını vermekten zerre kadar çekinmez, haksız olduğu alanlara girmez anlamındaki şecaattır.

Gadab kuvvesinin füruatı kabilinden şunlar söylenebilir; ticarette zalim olma (ifrat), âdil olma (vasat) veya mazlum olma (tefrit).

Hukuki anlamda haklarını müdafaada zalim (ifrat), âdil (vasat) veya mazlum (tefrit) olma olarak tasnif edilebilir.

İnsanlara nasihat ederken ille de kabullendirmeye zorlamak (ifrat), hiç anlatmamak ve böyle bir endişe duymamak (tefrit), insanların akıllarına kapı açıp ihtiyarı elden almamak (vasattır).

Bir amirin iş yaptırırken memurlarına psikolojik şiddet uygulaması ifrat, memurlarına hiçbir şekilde karışmaması tefrit, gerekli otoriteyi muhafaza edecek kadar vakar göstermesi de vasattır.

(1) bk. İşârâtü'l-İ'câz, Fâtiha Sûresi.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

Yorumlar

lighted

Kuvve-i akliyenin füruatı hakkında Risale-i Nur'da bir izah ya da bahis geçmiyor dediniz.
"Vasat mertebesi ise hikmettir ki, hakkı hak bilir, imtisal eder; bâtılı bâtıl bilir, içtinap eder.
İhtar: Bu kuvvetin şu üç mertebeye inkısamı gibi, füruatı da o üç mertebeyi hâvidir. Meselâ, halk-ı ef’al meselesinde Cebr mezhebi ifrattır ki, bütün bütün insanı mahrum eder. İtizal mezhebi de tefrittir ki, tesiri insana verir. Ehl-i Sünnet mezhebi vasattır. Çünkü bu mezhep, beyne-beynedir ki, o fiillerin bidayetini irade-i cüz’iyeye, nihayetini irade-i külliyeye veriyor. Ve keza, itikadda da tatil ifrattır, teşbih tefrittir, tevhid vasattır." Halk-ı ef’al meselesi kuvve-i akliyenin füruatına misal veriliyor.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
lighted
"Evet, fâsık olan kimsenin kuvve-i akliye ve fikriyesi itidali kaybedip safsatalara düşerse, itikadâta ait rabıtaları kesmekle, hayat-ı ebediyesini yırtar, atar". İşaratü'l-İ'caz.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
lighted
"İşte, diyanet silsilesine itaat etmeyen silsile-i felsefe ki, bir şecere-i zakkum suretini alıp şirk ve dalâlet zulümatını etrafına dağıtır. Hattâ, Kuvve-i akliye dalında dehriyyun, maddiyyun, tabiiyyun meyvelerini beşer aklının eline vermiş". 30 Söz. Kuvve-i akliyeden dehriyun, maddiyun, felâsife çıkmışlardır ki, Vâcibü’l-Vücuda bir mahlûk-u vahidi verir, bâki kalan mülkünü gayra taksim ederler. Mesnevi-i Nuriye, şemme.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.

BENZER SORULAR

Yükleniyor...