Block title
Block content

"Üçüncü kuvvet: Yüksek şeylere müsabaka suretinde beşere yüksek maksatları ders veren ve o yolda çalıştıran ve istibdâdâtı parça parça eden ve ulvî hisleri heyecana getiren ve gıpta ve hased ve kıskançlık ve..." cümlesini devamıyla izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Üçüncü kuvvet: Yüksek şeylere müsabaka suretinde beşere yüksek maksatları ders veren ve o yolda çalıştıran ve istibdâdâtı parça parça eden ve ulvî hisleri heyecana getiren ve gıpta ve hased ve kıskançlık ve rekabetle ve tam uyanmakla ve müsabaka şevkiyle ve teceddüd meyliyle ve temeddün meyelânıyla teçhiz edilen üçüncü kuvvet, yalnız hürriyet-i şer'iyedir. Yani, insaniyete lâyık en yüksek kemalâta olan meyil ve arzu ile cihazlanmış olmak."(1)

Üstad burada, İslam aleminin maddi açıdan nasıl terakki edeceğinin gerekçelerini ve saik kuvvetlerini izah ediyor. Bu gerekçe ve saik kuvvetlerden üçüncüsü; rekabet ve müsabaka duygusunun insanın maddi terakkisinde ne derece kuvvetli bir sebep olduğudur.

İnsanın fıtratındaki rekabet ve kıskançlık hissi inkar edilemez. Bu duygular müspet gayede olumlu; menfi gayede olumsuz olurlar. Bu duyguları fıtrattan söküp atmak imkansızdır; lakin, yüzünü hayırlı bir şeye çevirmek mümkündür. Üstad, kıskançlık hissini burada müspet ve hayırlı bir manada ele almıştır. Nasıl hayırda yarış varsa, aynı şeklide insanların ve milletlerin medeniyetleşme ve maddi terakkide de bir yarışı ve rekabeti olabilir. Üstelik bu İslam milleti ile, batı milleti arasında ise; rekabet ve müsabaka kaçınılmazdır.

İslam toplumlarının sefalet ve fakirlikleri, batı toplumlarının terakki ve zenginliklerine karşı bir rekabeti ve hırsı kamçılıyor, bu da toplumu dinamik hale getiriyor. Önemli olan bu toplumsal dinamiği; İslam terbiyesi ile iyi organize etmektir. Şayet bu başarılır ise; İslam aleminin terakki yolculuğu hızlanır ve eski görkemli günlerine döner. Bunu en güzel besleyecek ve geliştirecek ortam da İslam hürriyetidir. Yani diktatörlük ve baskıların kaldırılıp, muhtelif istidat ve kabiliyetlerin önünün açılması ile terakki mümkündür.

(1) bk. Hutbe-i Şamiye

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...