Block title
Block content

Üstad, bir taraftan hayr-ı kesir için şerri kalil kabul edilmeli diyor, diğer taraftan dokuz cani ve bir masumun bulunduğu bir geminin batırılamayacağını söylüyor. Adaleti izafiye ve bu iki durum arasındaki ilişki nasıl anlaşılır?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Evvela, Allah külli hayırları netice veren cüzi şerlere müsaade ediyor, önermesi meselemize ışık tutuyor. Yani Allah -tabirde hata olmasın- kainatı yaratırken külli hayırlar ile cüzi şerler arasında bir tercih yaparak, külli hayırları nazara alıp öyle yaratıyor. Küçük ve cüzi şerler için  külli hayrı terk edilse, külli şer olur. Yani küçük şer olmasın derken, büyük şer gelmiş olur. Bu da maksada zıt bir durum teşkil eder.

İkincisi, Allah’ın mülkünde dilediği gibi tasarruf etmesi zulüm olmuyor. Zulüm bir başkasının mülkünde haksız tasarrufta bulunmak şeklinde tarif edilmiştir. Öyle ise Allah’ın kendi mülkündeki tasarruflarına haksız ve zulüm nazarı ile bakamayız. Nitekim bu tasarruflarda  bizim bilmediğimiz ve göremediğimiz sayısız şefkat ve hikmet noktaları var. Öyle ise bütün hikmetler ihata edilmeden hükme gitmek yanlış ve hatalı olur.

Üçüncüsü, dokuz cani bir masum meselesi insanlar için geçerli bir adalet tabiridir. Allah kendi mülkünde  dilediği gibi tasarruf eder.

Mesela, bir insanın başka bir insanın canını alması zulüm ve cinayet iken, Allah’ın alması aynen adalet ve hikmet olabiliyor. Bu yüzden kendi mihenk ve mizanımızla Allah’ı yargılamak doğru olmaz. Adalet-i mahza ve izafiye de aynen bunun gibi, insanlar arasındaki hukuki terimlerden ibarettir. İnsan için geçerli bir hukuki kaideyi aynen Allah hakkında düşünmek yanlış neticelere götürebiliyor.

Dördüncüsü, şerri yaratmak şer değil, şerri kesp etmek şerdir. Allah’ın kainattaki cüzi şerlere bazı hikmet ve maslahatların tahakkuk ve tezahürü  için müsaade etmesi şer sayılmaz. Bunları cüzi irade ile irtikap etmek ve onları kendi aleyhimize çevirmek şer oluyor. Yani Allah kainatı yaratırken, mutlak hayır üzerine yaratmıştır. İnsan ise iradesi ile bazı hayırları kendi aleyhine çevirmek sureti ile şer yapmaktadır. Öyle ise burada İlahi adalete mugayir bir durum yok ki, tezat ve çelişki olsun. 

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...