Block title
Block content

Üstad, su ihtiyacı için; su boruları ile getirmek meşakkatli, sondaj ile evinin önünden suyu çıkarmanın suhuletinden bahsediyor ve Risale-i Nur'u da sondaja benzetiyor. Bu misali nasıl açıklayabiliriz, sondajdan temiz su çıkacağına nasıl emin olabiliriz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Herhangi bir izâh yapmadan önce, ilgili temsilin geçtiği pasajı olduğu gibi buraya alıp üzerinde değerlendirme yapalım:

"Bazı sözlerde, ulemâ-i ilm-î kelâmın mesleğiyle, Kur'ân'dan alınan minhâc-ı hakikînin farkları hakkında şöyle bir temsil söylemişiz ki:"

"Meselâ, bir su getirmek için, bazıları küngân (su borusu) ile uzak yerden, dağlar altında kazar, su getirir. Bir kısım da, her yerde kuyu kazar, su çıkarır. Birinci kısım çok zahmetlidir, tıkanır, kesilir. Fakat her yerde kuyuları kazıp su çıkarmaya ehil olanlar, zahmetsiz her bir yerde suyu buldukları gibi, aynen öyle de:"

"Ulemâ-i ilm-î kelâm, esbâbı, nihâyet-i âlemde teselsül ve devrin muhâliyetiyle kesip, sonra Vâcibü'l-Vücudun vücudunu onunla ispat ediyorlar. Uzun bir yolda gidiliyor. Amma Kur'ân-ı Hakîm’in minhâc-ı hakikîsi ise, her yerde suyu buluyor, çıkarıyor. Her bir âyeti, birer Âsâ-yı Mûsâ gibi, nereye vursa âb-ı hayat fışkırtıyor."(1)

Yukarıdaki ifâdelerden de anlaşıldığı gibi, burada naklî ilimler ile aklî ilimler mukâyese edilmiyor. Mukâyese edilen; ilm-î kelâmın mesleği ile Kur'an'dan alınan ispat mesleğidir.

Kelâm âlimlerinin getirdiği deliller ile Kur'ani deliller mukâyese ediliyor. İkisinde de delil vardır. Nakil, burada söz konusu değildir. Ancak ilm-î kelâm delilleri toplarken, sebepler silsilesinin nihâyetinde bunu arıyor. Fakat Kur’ânî metot da ise, her şey bir delil olarak kabul edilerek ispat yapılıyor denmektedir.

Sondajdan temiz su çıkacağına nasıl emin olabiliriz cümlesine gelince; misaller uzak olan hakikatleri görmek için birer dürbün vazifesi yapmaktadır. Ancak dürbünün camı kirli olabilir. Dürbünün üzerinde çatlaklar olabilir. Bu eksiklikler zihnimizi bulandırmamalı ve hakikatle karıştırılmamalıdır.

Misâlin, hakikata bakan tarafını dikkate almak icâb etmektedir. Kuyu kazmak ile su getirmek, gördüğün her şeyde tevhid adına delil getirme metodudur. Bir çiçeği ele alalım. Bu çiçekten yaratıcısını ispat etmek mi daha sağlam bir yoldur. Yoksa, geriye doğru gidip yaratılan ilk çiçekten başlayarak delil getirmek mi daha sağlam bir yoldur. Elbette ki, birinci yol daha sağlamdır. İşte bu fark nazara veriliyor.

(1) bk. Mektubat, Yirmi Altıncı Mektup Dördüncü Mebhas.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...