Üstadımızın mütemadiyen nazara verdiği; "kesretin nihayetindeki cüz’iyyat" cümlesinde misal verdiği “rızık, hidayet ve şifa”nın, kesretin nihayeti olduğunu nasıl anlamamız lazım?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Kesret çokluk demektir. Varlıklar birçok yönden birbirleriyle birleşir ve vahdete ererler. Meleklerden, insanlara, yeryüzünden semalara ve cennetlere kadar bütün varlıklar en geniş kesret âlemini teşkil ederler Bu varlıklar mahlûk olmada birleşirler, yani bunların hepsi mahlûktur ve bir Hâlık’ı iktiza ederler.

Kesret, rızka kaynaklık yapan sebeplerin tümüdür. Aynı mânayı şifa ve hidayet için de düşünebiliriz. Ağaçtaki kökü, gövdesi ve dalları kesret; ağacın neticesi meyve ise cüz’iyattır.

Bir ağacın kökü, gövdesi, dalları, yaprakları ve çiçekleri nasıl meyveye hizmet edip onun yetişmesi ve olgunlaşması için vazife yapıyorlarsa, kâinat ağacının kökü hükmünde olan toprak, hava, su ve ateş, gövdesi hükmünde olan bitkiler ve hayvanlar da aynı şekilde meyve ve netice olan rızık, şifa ve hidayet gibi şükrü gerektiren nimetlere döşeklik ve kaynaklık ediyorlar.

Nihayet tabirinde ise, bu gibi nimetler, bütün sebeplerin beraber hareket etmesinden ve yardımlaşmasından hâsıl olmasına kinayedir. Mesela, bir elmanın vücuda gelmesinde hava, toprak, güneş ve su gibi küllî unsurlar hizmet ediyorlar. Elma bütün bu unsurların nihayeti yani neticesi demektir. Hidayet ve şifa da aynı rızık gibi küllî sebeplerin bir neticesi ve bir meyvesi hükmündedir.

Mesela Kur’an-ı Kerim, Resul-i Ekrem Efendimiz (asm), bütün mürşid ve müceddidler, âlim ve evliya ve onların te’lif ettikleri eserler, insanların hak yolu bulmaları ve hidayete ermeleri içindir. Yani hidayet; Kur’an kökünde, Peygamber (asm) gövdesinde, âlim ve evliya dalında yetişen tatlı bir meyve gibidir.

Bu geniş kesret mertebesinin birçok alt şubeleri vardır. Bu varlıklar içinde melekler, insanlar, cinler ve hayvanlar ayrı bir kesret âlemi teşkil ederler ve “canlı” olmada birleşirler ve bir Muhyi’yi iktiza ederler. Bu canlılar içerisinde de rızıkla beslenenler ayrı bir kesret âlemidir ve bir Rezzak’ı iktiza ederler.

“Kesretin nihayetindeki cüz’iyyatı” bütün insanlar, hayvanlar ve bitkiler. İnsan kâinatın meyvesidir ve ağacın en uzak yeri de meyvesidir. 

“Kâinat bir şeceredir, anasır onun dallarıdır. Nebatat yapraklarıdır. Hayvanlar onun çiçekleridir. İnsanlar onun semereleridir.” (Mesnevi-i Nuriye)

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?

BENZER SORULAR

Yükleniyor...