Block title
Block content

Üstad'ın Muhakemat'ta ifade ettiği, muvazenesiz söz, yani uydurulmuş hadis örnekleri verebilir misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hasıl-ı kelâm, her muhibb-i dine ve âşık-ı hakikate lâzımdır: Herşeyin kıymetine kanaat etmek ve mücazefe ve tecavüz etmemektir. Zira, mücazefe, kudrete iftiradır. Ve "Daire-i imkânda daha ahsen yoktur" olan sözü İmam-ı Gazalî'ye dediren, hilkatteki kemal ve hüsne adem-i kanaattir ve istihfaf demektir."(1)

Muhakemat'ta yapılan tenkit veya mübalağa denilen şey -haşa- hadisin orijinal metnine değil, orijinal metne ilave edilen bazı yorum ve tabirleredir. Hadisin orijinal metnine iktifa etmeyen bazı hayalci ve hikayeciler, hadise sonradan ilavede bulanarak hadislerin tabi seyrini ve kuvvetli tesirini bozmuşlar ve tenkide kapı açmışlar. Üstad Hazretleri bu ilaveleri tenkit ediyor.

Mesela Muhakemat'ta ayın ikiye bölünmesi mucizesine ilave olarak "Ay ikiye bölündükten sonra ayın bir yarısı Peygamberimiz (asv)'in sağ cebine, diğer yarası da sol cebine girmiş" diye mübalağa ile hadisi incitenleri ya da hadisin dengesini bozanları tenkit ediyor.  

Onuncu Asıl'da ise:

"Meselâ, "Gıybet, katl gibidir." Demek gıybette öyle bir fert bulunur ki, katl gibi bir zehr-i kàtilden daha muzırdır. Meselâ, "Bir güzel söz, bir abdi âzâd etmek gibi bir sadaka-i azîmenin yerine geçer." Şimdi, tergib veya teşvik için, o müphem ferd-i mükemmel, mutlak bir surette her yerde bulunmasının imkânını vaki bir surette göstermekle, hayra şevki ve şerden nefreti tahrik etmektir."(2)

Bu hadis sahih ve orijinal iken, bir çok akliyatçı bunu mübalağa olmak ile tenkit etmişler. Üstad Hazretleri de mübalağa olmadığını izah ediyor. Hakikaten bu gibi hadislerde mübalağa yok, lakin zihni hastalıklı insanlar bu hadislerin ince nüktesini ve latif mesajını idrak edemediği için, hadise hücum edip ilişiyorlar.

Şimdi de mevzu dediğimiz uydurma hadislerden (güya hadismiş gibi rivayet edilen uydurmalar) örnekler vermek istiyoruz.

"Bir dirhem faiz yiyen kabenin önünde öz annesi ile zina etmiş gibi günahkar olur."

 "Ay ikiye bölündükten sonra ayın bir yarısı Peygamberimizin sağ cebine diğer yarası da sol cebine girmiş ilavesi."

 "Allah kendi kendini atın terinden yarattı"
"Rabbimiz arefe akşamı beyaz bir deve üzerinde inerek yürüyenlerle kucaklaşır, binekler üzerindekilerle tokalaşır."
"Allah, melekleri kendisinin dirsek ve göğüs kıllarından yaratmıştır."
"Allah'ı önümde hiç örtü olmadan gördüm. Öyle ki, başında lülüden halkalı bir taç vardı." 
"Allah'ın gözleri rahatsızlandı, melaikeler ziyaretine geldiler."
"Allah harfleri yarattığı zaman b harfi secde etti. Elif ise etmedi

"Yemeğin üzerine su için, doyasınız."
"İnsanların en yalancıları boyacılar ve kuyumculardır."
"Gökteki Samanyolu arşın altındaki engerek yılanının izidir."
"Kim Farsça konuşursa cinneti artar, mürüvveti azalır."
(3)

Buna benzer bir çok misali, mevzu yani uydurma hadisleri tenkit eden hadis kaynaklarına bakarak görebiliriz.

(1) bk. Muhakemat, Birinci Makale.
(2) bk. Sözler, Yirmi Dördüncü Söz, Onuncu Asıl.
(3) bk. Zadül Mead-İbn-i Kayyım el Cevziyye, (ter:Muzaffer CAN, Cantaş Yayınları)   

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş

Yorumlar

Vbdestabe

Yukaridaki Hadislerin uydurma oldugu zaten belli inanın okurken gülesi geliyor insanın.

Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...