Block title
Block content

Üstad'ın verdiği bazı hadislerde cüzi farklılıkların bulunması, farklı rivayetlerin olmasından mı kaynaklanıyor?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Hem meselâ, bir vakit huzur-u Nebevîde derin bir ses işitildi. Resul-ü Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm ferman etti ki: 'Bu gürültü, yetmiş senedir yuvarlanıp, tâ ancak bu dakika Cehennemin dibine düşen bir taşın gürültüsüdür.' İşte bu hadisi işiten, hakikate vasıl olmayan, inkâra sapar. Halbuki, yirmi dakika o hadisten sonra kat'iyen sabittir ki, biri geldi, Resul-ü Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâma dedi ki: 'Meşhur münafık yirmi dakika evvel öldü.' Yetmiş yaşına giren o münafık, Cehennemin bir taşı olarak, bütün müddet-i ömrü tedennîde, esfel-i sâfilîne, küfre sukuttan ibaret olduğunu, gayet beliğane bir surette, Resul-ü Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm beyan etmiştir. Cenâb-ı Hak, o vefat dakikasında o sesi işittirip ona alâmet etmiştir."(1) 

"ÜÇÜNCÜ ESAS: Nasıl ki Kur'ân'ın müteşabihâtı var; gayet derin meseleleri temsilâtla ve teşbihatla avâma ders veriyor. Öyle de, hadisin müteşabihâtı var; gayet derin hakikatleri me'nûs teşbihatla ifade eder. Meselâ, bir iki risalede beyan ettiğimiz gibi, bir vakit huzur-u Nebevîde gayet derin bir gürültü işitildi. Ferman etti ki: 'Yetmiş senedir yuvarlanıp bu dakikada Cehennemin dibine düşen bir taşın gürültüsüdür.' Birkaç dakika sonra birisi geldi, dedi: 'Yetmiş yaşındaki meşhur münafık öldü.' Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın gayet beliğ temsilinin hakikatini ilân etti."(2)

"İşte, her hadiste, bütün tafsilâtına vahy-i mahz noktasıyla bakılmaz. Beşeriyetin muktezası olan efkâr ve muamelâtında, risaletin ulvî âsârı aranılmaz. Madem bazı hadiseler mücmel olarak, mutlak bir surette ona vahyen gelir, o da kendi ferasetiyle ve tearüf-ü umumî cihetiyle tasvir eder. Şu tasvirdeki müteşabihâta ve müşkülâta bazan tefsir lâzım geliyor, hattâ tabir lâzım geliyor. Çünkü, bazı hakikatler var ki, temsille fehme takrib edilir. Nasıl ki, bir vakit huzur-u Nebevîde derince bir gürültü işitildi. Ferman etti ki: 'Şu gürültü, yetmiş senedir yuvarlanıp şimdi Cehennemin dibine düşmüş bir taşın gürültüsüdür.' Bir saat sonra cevap geldi ki, 'Yetmiş yaşına giren meşhur bir münafık ölüp Cehenneme gitti.' Zât-ı Ahmediye Aleyhissalâtü Vesselâmın beliğ bir temsille beyan ettiği hadisenin tevilini gösterdi."(3)

Kaynakların aynı olmasından dolayı, muhtemelen Üstad, hadis-i bilmana nevinden kendi ifadeleri ile hadisi bildiriyor. Hadis-i Şerifleri, esas manasını bozmadan böyle cüzi farklılıklarla bildirmenin veya ifade etmenin, hadis ilmi açısından bir sakıncası yoktur.

Üstad bu manayı şu şekilde izah ediyor:

"İHTAR: Şu risalede çok ehâdis-i şerife nakletmişim. Yanımda kütüb-ü hadisiye bulunmuyor. Yazdığım hadislerin lâfzında yanlışım varsa, ya tashih edilsin, veyahut 'hadis-i bilmânâdır' denilsin. Çünkü, kavl-i râcih odur ki, 'Nakl-i hadis-i bilmânâ caizdir.' Yani, hadisin yalnız mânâsını alıp, lâfzını kendi zikreder. Madem öyledir; lâfzında yanlışım varsa, hadis-i bilmânâ nazarıyla bakılsın."(4)

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Yirmi Dördüncü Söz, Üçüncü Dal.

(2) bk. Lem'alar, On Dördüncü Lem'a.

(3) bk. Mektubat, On Dokuzuncu Mektup.

(4) bk. age.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş

Yorumlar

isahalim
"Hem şu risaledeki ehâdis, HEMEN UMUMEN eimme-i hadîsçe makbul ve sahih olmakla beraber, en kat’î hâdisât-ı risaleti beyan ediyorlar. O RİSALENİN mezâyâsını söylemek lâzım gelse, o risale kadar bir eser yazmak lâzım geldiğinden, müştak olanları, onu bir kere okumasına havale ediyoruz." Hz. Üstad, "hemen umumen" derken, sahih ve makbul olmayan hadisler de tek tük olabilir mi demek istiyor yoksa HEMEN UMUMEN ifadesi ile "İSTİSNASIZ TAMAMI" mı demek istemiştir? Bir de "O RİSALENİN" derken HANGİ RİSALEYİ kastediyor acaba? 19. Mektup'u mu?
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
Editor (Muaz)
O risale On Dokuzuncu Mektuptur. Hemen umumen ifadesi ise kahir ekseriyet demektir. Demek bu risalede iktibas edilen hadislerin kahir ekseriyetinin senedi sahih ve mütevatirdir. Malum her hadisin senet sıhhati eşit değildir. Hadislerin senetleri sıhhat açısından derecelendirilmiştir. Lakin bir hadisin derecesinin diğerine göre düşük olması hadisin uydurma ya da batıl olduğu anlamına gelmez.
Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun.
BENZER SORULAR
Yükleniyor...