Block title
Block content

"Vâhidiyetteki sikke-i ehadiyeti nazara veriyor ki, o sikkenin üç mühim ukdesini irâe eden, Bismillâhirrahmânirrahîm’dir..." cümlesini izah eder misiniz?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Vâhidiyet ve ehadiyet, ikisi de Allah’ın birliğini ifâde eder. Ancak vâhidiyet, Allah’ın umum kâinattaki birlik tecellisini, ehadiyet ise, kâinat içindeki her bir varlıkta görünen birlik tecellisini ifâde eder.

Meselâ; küçük ayna parçalarından bin tanesini yan yana koyup büyük bir ayna meydana getirsek, güneşin bu aynalarda iki türlü görüntüsü olur. Biri, parçalardan oluşan aynanın bütününde görünen tek bir görüntü, diğeri ise o bin parçanın her birinde görünen ve güneşi olduğu gibi gösteren birlik görüntüleri. Fakat parçalardan oluşan aynanın çapı ihâta edemeyeceğimiz kadar büyütülse, aynanın tümünde görünen görüntüyü, biz de ihâta edemeyiz ve o görüntü hakkında tam bir bilgiye sahip olamayız. Ancak, aynayı oluşturan parçaların her birindeki görüntüyü rahatlıkla görebilir ve güneş hakkında bilgi edinebiliriz.

Allah’ın da, kâinatta iki türlü birlik tecellisi vardır. Biri kâinatın bütününde, diğeri ise kâinatı meydana getiren her bir varlıkta görünen birlik tecellisidir. Kendisini tanımakla yükümlü kıldığı kulları, O’nu bilmede ve tanımada güçlük çekmesinler diye vahîdiyetle beraber ehâdiyet tecellisini de bize göstermektedir.

Kâinat bir bütün olarak Allah’ın birliğini gösterdiği gibi, kâinatı meydana getiren her bir varlık da, kâinatın bir misâl-i müsağğârı (küçük bir özeti) olmak cihetiyle, O’nun birliğini bize göstermektedir.

Vâhidiyet, bütün kâinatın birinin olması, bir elden çıkmasıdır. Cenâb-ı Hakk’ın vâhidiyet ile tecellisi, umumidir. Ehadiyet ile tecellisi ise, hususidir. Mesela; Cenâb-ı Hak, ateşe yakıcılık özelliği vermiştir. Normal şartlarda, ateş yakar. Fakat, eğer Cenâb-ı Hak dilerse, bazı kulları için o kanunu iptal ediverir. Mesela; Hz. İbrahim (as) ateşe atılmış, fakat ateş onu yakmamıştır.

Ehadiyet, Cenab-ı Hakk’ın her bir şeydeki birlik tecellisidir. Mâhir bir san'atkârın yaptığı her bir eser, o sanatkârı gösterir. Eğer o san'atkâr, her bir eserine kendine has taklid kabul etmez mühürler vurmuşsa, o eserler, “Beni ancak falan san'atkâr yapabilir.” diye ilân ederler. Yaratılmış her bir eserdeki hususi mühür, o yüce yaratıcının tek olduğunu bildirir.

İlave bilgi için tıklayınız:

Vahdaniyet ve vahidiyet kavramları arasındaki farklar nelerdir?..

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...