Block title
Block content

"Varlıkların sabit birer hakikati vardır." ifadesini nasıl anlamalıyız, bu söz bir ayete veya hadise dayanıyor mu?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Eşyanın sabit bir hakikati vardır, hükmü Allah'tan başka hiçbir şey yok, sadece Allah var, fikrine karşı ayet ve hadislerden tahric edilmiş bir hükümdür. Yani "Yaratılmış olan  bütün mahlukat ve mevcudat  hayali ve vehmi varlıklar değil, hakiki ve gerçek varlıklardır.", demektir. Eşya ne kadar hadis de olsa, yaratılmış da olsa, vücudu Allah'a nispeten zayıf da olsa varlığı, inkar edilemez. Eşya, varlığı ve gerçekliği olan bir şeydir.

Yunan felsefesinde eşyanın hakikati var mı yok mu diye fikri münakaşalar yapılmıştır. Felsefi ekollerin geneli, eşyanın sabit bir hakikatinin olduğunu kabul etmişlerdir. Septisizm (sofastailer) gibi marjinal bir takım şüpheci felsefi ekoller ise, bilgi ve eşyanın vücudunu inkar etmişlerdir.

İslam tarihinde ise vahdet-i vücut  mesleğinin kurucusu Muhyiddin-i Arabi Hazretleri ve onun meşrebini takip edenler eşyanın hakikatini kabul etmeyen ifadeler kullanmışlardır.

İbn-i Arabi Hazretleri "La mevcuda illa Hu" (Allah dan başka mevcut yok) hükmünü; fikri ve muhakeme tarzı ile değil, kalbi ve hissi saiklerle ortaya atmıştır. Yani Allah’ın varlığına öyle bir dalmış ki Allah’ın varlığında fena bulmuş ve sair varlıkları fark edemeyecek kadar manevi sarhoş olmuş. Bu yüzden ehlisünnet alimleri onu özür sahibi saymışlar ve onu tekfir etmemişler. Ama mülahaza olsa yani fikir ve muhakeme ile söylense o zaman mesul olunur.

Allah’ın varlığı ezeli ve ebedidir, vücut mertebelerinin en sağlam ve muhkem olanıdır. Eşyanın varlığı ise onun varlığına nispeten çok zayıf ve basittir. Kıyaslandığı zaman eşyanın vücudu  zayıf bir ışık süzmesidir. Allah’ın vücudu ise kuvvetli güneş ziyası gibidir. Gözü güneşin ışığına dikkat kesilmiş biri zayıf ışık süzmelerini fark edemez.

İşte İbn-i Arabi Hazretleri bütün hissiyatı ile Allah’ın varlığına dikkat kesildiği için, Allah’ın vücuduna nispeten zayıf olan eşyanın vücudunu fark edemeyerek Allah'tan başka varlık yok diyor. Bu yüzden o mazurdur, öyle bakmak lazımdır.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...