Block title
Block content

"Kendi içtihadıyla yaptığı tafsilât ve tasvirâtı ya vazife-i risalet noktasında ulvî kuvve-i kudsiye ile beyan eder, veyahut örf ve âdet ve efkâr-ı âmme seviyesine göre, beşeriyeti noktasında beyan eder." Vazife-i risalet ve beşeriyet noktasındaki fark?

 
Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Burada hadislerin menşe olarak aksamları izah ediliyor. Bazı hadisler var ki manası ve tasviri peygamberliğin yüksek haline uygun bir şekilde izah edilirken -ki bu cihetle hadisin belagati çok ulvi ve yüksek oluyor- bazı hadisler muhatabın seviyesine göre tasvir edildiği için, belagati ve seviyesi diğerine nispetle zayıf ve sönük düşüyor. Haşa bu tarz hadislerin belagat noktasından zayıf ve sönük olması Hazreti Peygamber (asm)'den değil muhatabının pest seviyesinden dolayıdır.

Mesela bir profesör kendi makamından konuşsa ifadeleri gayet yüksek ve ilmi olur, ama ilkokul mezunu bir talebe ile konuşsa, o zaman onun seviyesine göre konuşur ve kendi makamındaki ulvi ifadelerine göre daha aşağı bir makamdan konuşmuş olur.

Gerekli izahı ve örneği Üstad Hazretleri zaten bahsin devamında şu şekilde veriyor:   

"İşte, her hadiste, bütün tafsilâtına vahy-i mahz noktasıyla bakılmaz. Beşeriyetin muktezası olan efkâr ve muamelâtında, risaletin ulvî âsârı aranılmaz. Madem bazı hadiseler mücmel olarak, mutlak bir surette ona vahyen gelir, o da kendi ferasetiyle ve tearüf-ü umumî cihetiyle tasvir eder. Şu tasvirdeki müteşabihâta ve müşkülâta bazan tefsir lâzım geliyor, hattâ tabir lâzım geliyor. Çünkü, bazı hakikatler var ki, temsille fehme takrib edilir."

 "Nasıl ki, bir vakit huzur-u Nebevîde derince bir gürültü işitildi. Ferman etti ki: 'Şu gürültü, yetmiş senedir yuvarlanıp şimdi Cehennemin dibine düşmüş bir taşın gürültüsüdür.' Bir saat sonra cevap geldi ki, 'Yetmiş yaşına giren meşhur bir münafık ölüp Cehenneme gitti.' Zât-ı Ahmediye Aleyhissalâtü Vesselâmın beliğ bir temsille beyan ettiği hadisenin tevilini gösterdi."(1)

Bunun dışında ahir zamanla ilgili müteşabih hadisler buna örnek olarak verilebilir. Özellikle Beşinci Şua'da izah edilen hadisler buna güzel bir örnektir.

 "BİRİNCİ MESELE"

"Rivayette var ki, 'Âhirzamanın eşhas-ı mühimmesinden olan Süfyanın eli delinecek.'

"Allahu a'lem, bunun bir tevili şudur ki: Sefahet ve lehviyat için gayet israf ile elinde mal durmaz, israfata akar. Darb-ı meselde deniliyor ki, 'Filân adamın eli deliktir.' Yani çok müsriftir."

"İşte, 'Süfyan israfı teşvik etmekle, şiddetli bir hırs ve tamaı uyandırarak insanların o zayıf damarlarını tutup kendine musahhar eder.' diye bu hadîs ihtar ediyor; 'İsraf eden ona esir olur, onun dâmına düşer.' diye haber verir."

"İKİNCİ MESELE"

"Rivayette var ki, 'Âhirzamanın dehşetli bir şahsı sabah kalkar, alnında 'Hâzâ kâfir' yazılmış bulunur.' "

"Allahu a'lem bissavab, bunun tevili şudur ki: O Süfyan, kendi başına frenklerin serpuşunu koyup herkese de giydirir. Fakat cebir ve kanunla tâmim ettiğinden, o serpuş dahi secdeye gittiği için, inşaallah ihtida eder; daha herkes -yalnız istemeyerek- onu giymekle kâfir olmaz."(2)

Dipnotlar:

(1) bk. Mektubat, On Dokuzuncu Mektup.

(2) bk. Şualar, Beşinci Şua, İkinci Makam.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Paylaş
BENZER SORULAR
Yükleniyor...