"Ve keza اَلْحَمْدُ ِللهِ’taki ل ihtisası ifade ettiğinden tevhide işarettir." Buradaki ل ihtisası, hamd kelimesinin lam harfi mi, yoksa Lillah'taki lam harfi mi? Ve bu tevhidi nasıl ifade ediyor?

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

"Ve keza اَلْحَمْدُ ِللهِ ’taki ل ihtisası ifade ettiğinden tevhide işarettir."(1)

Buradaki “lam” Elhamdulillah’taki “lam”dır. İbn Kesir, “Allah” kelimesinin kökeni konusunda tefsirinde (1/52-53) der ki: “Arap dilinde bu kelimenin türediği bir kök bilinmemektedir. Kurtubî bunu, aralarında Şafiî, el-Hattâbî, İmam el-Haremeyn, Gazâlî ve başkalarının da bulunduğu bir grup âlimden nakleder. el-Hattâbî der ki: “Yâ Allah” dediğini, “Ya er-Rahmân” demediğini fark edip, düşünmez misin? Eğer “Allah” lafzının başında bulunan “el” (Al…) belirlilik takısı kelimenin aslından olsaydı, başına ünlem bildiren “Yâ” sözcüğü gelmezdi. Tıpkı “Ya er-Rahmân” demeyip, “Yâ Rahmân” dediğimiz gibi.

Hazf, bir harfi düşürmek ve aradan çıkarmak anlamındadır. Burada dikkat edilirse harfin hazfından değil onun mütealliki olan ihtisasın hazfından bahsediliyor. “lam” Hamdi Allah’a tahsis ettikten sonra bu tahsis hazf olarak ihlas ve tevhide intikal ediyor. Zira ihlas ve tevhit hamdin ruhu ve cevheri gibidir. Bu ikisi olmadan hamd olmaz.

"Lam" harfi buradaki kelimeye, ona mahsus, ona özgü, sadece onadır, ondan başkasına değildir,.. gibi anlamları katıyor. Buna "lam-ı tahsis" deniliyor.

Kelimede hamd ve övgü sadece Allah’adır denilmesi, zaten tevhidin kendisidir. Yani Allah’tan başka övülecek ve hamd edilecek başka bir İlah yoktur, denilmek isteniyor. Zaten tevhitte de aynı mana hükmediyor. Sadece İlah Allah’tır demek ile, sadece övgü ve hamd Allah’adır demek arasındaki ortak nokta; sadecedeki inhisar ve tahsis etmek manasıdır ki; bu da tevhidin ta kendisidir.

(1) bk. İşaratü'l-İ'caz, Fatiha Suresi.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü

BENZER SORULAR

Yükleniyor...